Is Oekraïne schuldig aan opblazen Nord Stream?

Patrick Bolder, defensiespecialist van Instituut Clingendael, heeft zo zijn twijfels of Oekraïne verantwoordelijk is voor het opblazen van de gaspijpleiding Nord Stream, zegt hij tegen BNR Nieuwsradio. Het is aan Rusland om nu met bewijzen te komen. Dat lijkt nog niet zo makkelijk, zegt Bolder. 'Het verhaal is dat een klein zeiljachtje is weggevaren vanuit de haven van Rostock en een aantal weken op de Oostzee ronddobberde. Daar was het in die periode overigens heel slecht weer. Toch zouden op vier plaatsen explosieven zijn aangebracht. Ik heb een aantal vragen over het realisme daarvan: kun je met zo'n klein bootje wel goed stil blijven liggen, en kun je zonder stikstof 80 meter diep duiken?'

Zeker is in ieder geval dat er rond die tijd ook een Russisch schip rond die plek voer en stillag, al is dat inmiddels naar de achtergrond verdwenen. Ook de rol van de Nederlandse Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) is volgens Bolder opmerkelijk geweest, al waren de aanwijzingen 'dat er iets zou gebeuren' niet direct terug te voeren op Oekraïne. Om Oekraïne nu als schuldige aan te wijzen, gaat mij een beetje te snel. Laat ze maar met meer bewijzen komen, ik vind het nog niet overtuigend.'

Zelfs áls Oekraïne achter de explosies zat, is het maar de vraag of dat wel zo'n drama is. Het was het laatste zetje om van het Russische gas af te raken. 'Ik vraag me af of die stappen anders ook waren gezet. Dan hadden we nu in de situatie gezeten dat we aan de ene kant wapens en geld aan Oekraïne zouden geven en aan de andere kant heel veel geld in de Russische oorlogsmachine zouden stoppen. Het zou heel raar zijn om twee keer geld uit te geven aan partijen die met elkaar in gevecht zijn.' 

Gerrits wijst erop dat de gasprijs in West-Europa door die ontploffingen verder en sneller steeg. 'Dus het heeft ons geld gekost, nog los van het feit dat die gaspijpleiding deels Nederlands bezit was. Dus áls de Oekraïners het gedaan hebben, hebben ze ons een forse loer gedraaid', zegt André Gerrits, hoogleraar internationale politiek. Niet dat dat heel erg veel effect zal hebben op de opstelling ten opzichte van Oekraïne. 'Het is koren op de molen van degenen die al sceptisch waren over militaire hulp aan Oekraïne, maar het zal geen reden zijn om het beleid wezenlijk bij te stellen.'

Bron: BNR Nieuwsradio, infographics: NOS

'Zelenski wist van opblazen gaspijp Nord Stream'

President Volodimir Zelenski wist van het plan om de Nord Stream-gaspijpleiding tussen Rusland en Duitsland op te blazen en ging daar aanvankelijk ook mee akkoord, schrijft de Amerikaanse krant The Wall Street Journal in een uitgebreide reconstructie. De Nederlandse inlichtingendienst MIVD hoorde van het plan en bracht de Amerikaanse CIA ervan op de hoogte, bleek vorig jaar zomer uit onderzoek van de NOS, Nieuwsuur en Duitse media. 

De CIA vroeg Zelenski de stekker eruit te trekken, waarna de Oekraïense president de operatie verbood. Maar de Oekraïense opperbevelhebber Valeri Zaloezjni zou dat bevel hebben genegeerd en zette het plan toch door, schrijft The Wall Street Journal, die dit heeft gehoord van een officier die meedeed aan de sabotageactie en van drie anderen die op de hoogte waren van de operatie. 

Zaloezjny werd in februari van dit jaar door Zelenski uit zijn functie ontheven als bevelhebber van de strijdkrachten, met als motivering dat hij de Oekraïense oorlogsinspanning nieuw leven wilde inblazen. Inmiddels is Zaloezjni ambassadeur in Londen. Tegen The Wall Street Journal zegt hij dat hij niets van de hele operatie weet en dat elke suggestie van het tegendeel een 'simpele provocatie' is.

Ook een adviseur van president Zelenski heeft naar aanleiding van de berichtgeving herhaald dat Oekraïne niets met de sabotageactie te maken heeft gehad. Hij wijst opnieuw naar Rusland als dader, met het argument dat Oekraïne niet de middelen had voor een dergelijke operatie. 

Duitsland maakte gisteren bekend dat een arrestatiebevel is uitgevaardigd tegen de Oekraïner Volodimir Z. (!) die in Polen zou wonen, maar nu voortvluchtig is. De duikinstructeur zou leiding hebben gegeven dat de Nord Stream-gaspijpleiding op 100 meter diepte onschadelijk maakte. 

Bronnen: NOS, Oekrajinska Pravda

Situatie in Koersk baart Rusland grote zorgen

Het is volgens het Institute for the Study of War (ISW) duidelijk dat het Oekraïense offensief in de provincie Koersk nogal wat impact heeft op de verdediging, logistiek en veiligheid in Rusland. Russische militaire bloggers zeggen dat de Oekraïense troepen het rustiger aan doen, maar nog altijd beperkt terreinwinst boeken. 

Het Russische leger probeert ze helemaal tot staan te brengen. Satellietbeelden van het bedrijf Maxar van afgelopen maandag laten nieuwe verdedigingswerken zien met loopgraven en anti-tankgrachten ten zuidwesten van het stadje Lgov langs de snelweg E38 naar Rilsk en Hloechiv ten noordwesten van de stad Soedzja. Een dag later zijn nieuwe versterkingen te zien bij de weg 38K-024 iets ten zuiden van Lgov.

Deze nieuwe verdedigingslinies liggen 17 kilometer noordelijk van de uiterste Oekraïense posities in de provincie Koersk, wat er op duidt dat de Russen vrezen dat de Oekraïense troepen mogelijk nog verder naar het noorden gaan. Daarom richten ze zich op de belangrijkste wegen in het gebied om dat te beletten. 

Het Oekraïense offensief heeft ook gevolgen voor de spoorverbindingen. De Wit-Russische vakbond van spoorwegwerkers zegt vernomen te hebben dat er geen treinverkeer meer mogelijk is vanuit Wit-Rusland naar Orjol-Koersk omdat 'op grote schaal' Russische troepen naar Koersk worden getransporteerd. Ook gaan er veel vrachttreinen voor het leger die kant op.

Bron: ISW, foto: Kyiv Post

Russische soldaten geven zich 'bij bosjes' over

Alleen vandaag al hebben zich in de provincie Koersk meer dan honderd Russische soldaten overgegeven, terwijl het Oekraïense leger volgens opperbevelhebber Oleksandr Sirski opnieuw terreinwinst heeft geboekt. Soms een kilometer, soms twee kilometer, afhankelijk van waar wordt aangevallen. 

President Volodimir Zelenski zei gisteravond dat 'honderden' Russische soldaten de strijd hebben opgegeven. Er zijn zelfs al berichten dat het er in een week tijd al meer dan 2.000 zijn, maar dat is niet officieel bevestigd. Zelenski laat vanavond weten dat dit 'de terugkeer van onze jongens en meiden gaat bespoedigen'.

Inmiddels worden voorbereidingen getroffen om het Internationale Rode Kruis, de Verenigde Naties en andere humanitaire organisaties toegang te geven tot het deel van de provincie Koersk waarover het Oekraïense leger de controle heeft. 

Ook moet de burgerbevolking worden voorzien van voedsel, medicijnen en andere eerste levensbehoeften. 'Oekraïne heeft het recht zichzelf te verdedigen door een bufferzone in te stellen, maar we hebben ook  te voldoen aan internationale regels en afspraken', aldus de nationale ombudsman Dmitro Loebinets na een overleg met onder meer Zelenski en generaal Sirski.

Bronnen: The Kyiv Independent, Oekrajinska Pravda

Duits arrestatiebevel Oekraïner voor Nord Stream

Duitsland heeft een eerste internationaal aanhoudingsbevel uitgevaardigd voor de aanslag op de Nord Stream-gaspijpleidingen, melden Duitse media. Volgens Tagesschau, die Süddeutsche Zeitung en Die Zeit wordt een Oekraïner gezocht die in Polen woonde. Ook twee andere Oekraïners gelden als verdachten. 

Polen bevestigt het arrestatiebevel in juni al ontvangen te hebben, maar heeft de verdachte niet kunnen oppakken. Hij zou vlak daarna naar Oekraïne zijn gevlucht. Volgens Wolfgang Büchner, woordvoerder van de Duitse regering, heeft de kwestie geen gevolgen voor de verhouding met Oekraïne. 'We blijven Oekraïne steunen zo lang als nodig is in de strijd tegen Rusland.'

In september 2022 ontploften de belangrijke pijpleidingen tussen Rusland en Duitsland in de Oostzee. Vrijwel meteen werd uitgegaan van sabotage en begonnen meerdere landen een onderzoek. 

Bronnen: BNR Nieuwsradio, Oekrajinska Pravda

Oekraïne bestookt vier vliegvelden met drones

Het Oekraïense leger heeft de grootste aanval tot nu toe uitgevoerd op vier Russische militaire vliegvelden. Met lange-afstandsdrones werden de luchtmachtbases bij Voronezh, Koersk, Savaslejka en Borisoglebsk onder vuur genomen. Hier zijn - of waren, als de aanval succes heeft gehad - gevechtsvliegtuigen gestationeerd die Kh-101 raketten kunnen afvuren waarmee de Oekraïense troepen langs de frontlijn worden bestookt, maar ook geregeld burgerdoelen.

Russische militaire bloggers menen dat de aanval succesvol was, omdat de luchtafweer van de Russen niet in staat was om de vliegvelden te beschermen. Lokale Telegramkanalen melden dat alleen al op de luchtmachtbasis Savaslejka tien explosies zijn waargenomen. Vanaf dit vliegveld stijgen geregeld Russische MiG-31K die supersonische Kinzhal-raketten kunnen dragen. Op de luchtmachtbasis in Voronezh zou brand zijn uitgebroken.

'Het wachten is nu op satellietbeelden van vernielde gevechtsvliegtuigen en opslagplaatsen', meldt een bron bij het leger. 'De Russen zijn nu nog in het voordeel met hun vliegtuigen, maar we zullen de vleugels van deze vogels steeds verder knippen.' Het Russische ministerie van Defensie zegt dat Oekraïne meer dan 100 drones op pad heeft gestuurd, terwijl de luchtafweer zegt dat 117 voortijdig uit de lucht zijn geschoten. 

In het bezette deel van de provincie Zaporizja heeft het Oekraïense leger een Russische Kasta-2E2 lange-afstandsradar weten uit te schakelen. Deze radarinstallatie vormde de 'ogen' van het volledige Russische netwerk voor de luchtverdediging. De kostbare installatie werd geregeld verplaatst en goed gecamoufleerd, maar toch niet goed genoeg om een aanval te voorkomen. Boven de provincie Koersk werd vandaag bovendien een Russische Su-34 gevechtsvliegtuig neergeschoten. 

Bron: Oekrajinska Pravda

Rusland stuurt troepen Kaliningrad naar Koersk

Het Oekraïense offensief in de provincie Koersk heeft het Russische ministerie van Defensie doen besluiten om troepen weg te halen uit Kaliningrad. Dat heeft de Litouwse minister van Defensie Laurynas Kasciunas meegedeeld aan president Volodimir Zelenski. 

'We noemen het de demilitarisering van Kaliningrad en dat is dankzij jullie dappere soldaten, dankzij jullie aanpak', aldus Kasciunas die er aan toevoegde dat hij vindt dat Oekraïne lange-afstandswapens moet kunnen gebruiken om dieper in Rusland militaire doelen te raken. Het zou een mooie steunbetuiging van het Westen zijn als daar toestemming voor komt.

Het weghalen van troepen uit Kaliningrad is veelzeggend voor de situatie waarin Rusland zich momenteel bevindt. De exclave tussen Litouwen en Polen is strategisch van groot belang voor Rusland. 
Amerikaanse regeringsfunctionarissen hebben tegenover de Wall Street Journal bevestigd dat Rusland ook uit Oekraïne troepen heeft weggehaald en naar Koersk gestuurd. Het valt nog niet in te schatten wat de gevolgen zijn voor de strijd in Oekraïne. 

Bron: Oekrajinska Pravda