Kremlin-woordvoerder spreekt nu van oorlog

'We zijn in staat van oorlog.' Het zijn de woorden van Dmitry Peskov, woordvoerder van het Kremlin, die een nieuwe fase van het conflict tussen Rusland en Oekraïne lijken in te luiden. Niet eerder ging Rusland zo vol op het orgel als nu. Eerder werd de oorlog structureel een 'speciale militaire operatie' genoemd. Wie anders beweerde, kwam in de gevangenis terecht. 'Dit is een indicatie dat Rusland meer van plan is dan Oekraïne alleen', zegt defensiespecialist Peter Wijninga van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. 

Ook volgens Bernard Hammelburg, buitenlandcommentator bij BNR, zijn de woorden bijzonder. 'Ze noemen het nu zelf 'oorlog'. Dat heeft gevolgen voor de economie.' Hij benadrukt dat Rusland al economische maatregelen had genomen, maar dat diens economie nu volledig over lijkt te gaan op een oorlogseconomie. 

'Nu komt er meer nadruk op wapenproductie en munitie. Het betekent ook dat er meer mannen worden opgeroepen voor de krijgsmacht.' Ook Wijninga ziet een kentering. 'Dit is een indicatie dat Rusland meer van plan is dan Oekraïne alleen.'

In gesprek met een Russisch medium liet Peskov verder weten dat het de schuld van het Westen is dat Rusland het conflict nu als een oorlog beschouwt. 'Het begon als een militaire operatie, maar zodra deze groep was gevormd, toen het collectieve Westen aan de kant van Oekraïne ging deelnemen, werd het een oorlog voor ons.' 

Later op de dag probeerde Peskov zijn uitspraken bij het Russische staatspersbureau TASS nog iets te nuanceren. 'Dit houdt geen juridische verandering in. Het is de jure (nog steeds, red.) een speciale militaire operatie.'

Bron: BNR Nieuwsradio

Anderhalf miljoen Oekraïners zitten zonder stroom

Als gevolg van de grootschalige Russische aanval van vanochtend vroeg zitten bijna 1,5 miljoen Oekraïners nu zonder elektriciteit. Volgens Oleksi Koeleba, plaatsvervangend stafchef van president Zelenski, is vooral Charkiv getroffen. Hier zaten vanmorgen 700.000 inwoners zonder elektriciteit. In de provincie Dnipropetrovsk zijn dat er 25.000, 200.000 in de provincie Odesa en 110.000 in de provincie Poltava. Ook de provincies Zaporizja, Kirovohrad, Vinnitsja, Soemi en Chmelnitski.

Inmiddels zijn de reparatiewerkzaamheden in volle gang, waardoor volgens het energiebedrijf Oekrenergo de stroomvoorziening op veel plaatsen al is hersteld met uitzondering van de provincies Charkiv, Odesa, Chmelnitski en Dnipropetrovsk. De waterkrachtcentrale Dnipro in de provincie Zaporizja is na een aanval met acht Russische raketten buiten gebruik en het is nog maar de vraag of de schade te repareren valt. 

Een trolleybus die ten tijde van de aanval op de dam van de waterkrachtcentrale reed werd getroffen en vloog in brand. Een achtjarig meisje kwam om het leven, twintig inzittenden raakten gewond. Onder hen de chauffeur van de trolleybus.

Bronnen: The Kyiv Independent, Oekrajinska Pravda

'VS tegen aanvallen Russische olieraffinaderijen'

De Amerikaanse regering heeft er bij Oekraïne sterk op aangedrongen om geen aanvallen meer te doen op Russische olieraffinaderijen en opslagtanks. Dat meldt de Financial Times op basis van drie anonieme bronnen. Inmiddels zijn vijftien Russische olieraffinaderijen vernield bij Oekraïense aanvallen. Daardoor is zo'n 10 procent van de totale Russische productie uitgevallen. Oekraïne wil met de aanvallen de stroom van oliedollars laten opdrogen.

Een van die bronnen van de Financial Times zegt dat het Witte Huis 'in toenemende mate ongerust' is over de aanvallen op olieraffinaderijen. Een van de redenen is dat een terugval in de Russische export van olieproducten voor stijgende prijzen op de wereldmarkt kunnen zorgen. Rusland is nog altijd een van de grootste exporteurs, ondanks de economische sancties. Hogere brandstofprijzen zouden de Amerikaanse presidentsverkiezingen kunnen beïnvloeden. 

In Washington is ook bezorgdheid dat Rusland in een reactie op de Oekraïense aanvallen energie-infrastructuur kan vernielen die belangrijk is voor Westerse landen, zoals de oliepijplijn die vanuit Kazachstan door Rusland loopt en vervolgens de wereldmarkt van olie voorziet.

De Financial Times heeft de Amerikaanse Nationale Veiligheidsraad om een reactie gevraagd. Die zegt dat de Verenigde Staten aanvallen op doelen in Rusland 'aanmoedigt noch mogelijk maakt'. Oekraïne wenst niet op het bericht te reageren.

Vicepremier voor Europese en Euro-Atlantische Integratie Olga Stefanisjina bevestigt de Amerikaanse druk, maar zegt dat olieraffinaderijen op het grondgebied van Rusland vanuit militair oogpunt legitieme doelen van Oekraïne zijn. Volgens haar handelt Oekraïne in dit geval volgens de NAVO-normen.

Bron: Financial Times, Oekrajinska Pravda

Waterkrachtcentrale Dnipro vernield met raketten

De waterkrachtcentrale Dnipro in de provincie Zaporizja is vanmorgen vroeg door maar liefst acht Russische raketten geraakt en ligt nu stil. Turbine 2 is er het slechtst aan toe en het is op dit moment niet duidelijk of het lukt om hem weer aan de gang te krijgen. Turbine 1 ligt nu ook stil, meldt algemeen directeur ihor Sirota van Oekrhydroenergo, het bedrijf dat de waterkrachtcentrale exploiteert. 

De turbines staan onder water en zijn daardoor voorlopig niet toegankelijk, zodat onduidelijk is hoe ze er aan toe zijn. Het water wordt nu weggepompt. 'We hopen in de loop van vandaag een beter beeld te hebben van de schade. Dan moet ook duidelijk zijn of Turbine 2 weer in gebruik kan worden, desnoods met beperkte capaciteit of als verloren moet worden beschouwd.' Er is ook brand uitgebroken in de waterkrachtcentrale.

De dam in de rivier Dnipro waar de waterkrachtcentrale zich bevindt is volgens directeur Sirota van Oekrhydroenergo veilig. Er is geen risico op een doorbraak. Bij de aanval zou op de dam een trolleybus beschadigd zijn bij een raketinslag. Tientallen inzittenden van de bus zouden gewond zijn geraakt.

Bron: Oekrajinska Pravda, foto: premier Sjmihal op Telegram

Rusland valt energiesector aan met 88 raketten

Rusland heeft vannacht een grootscheepse aanval uitgevoerd op de Oekraïense energiesector. Volgens Oekraïne is het de grootste aanval op de sector in maanden en zijn 61 drones en 88 raketten afgevuurd. Die waren gericht op energiecentrales, een dam bij een waterkrachtcentrale en woningen.

Het Oekraïense ministerie van Binnenlandse Zaken zegt dat bij de aanvallen twee mensen zijn omgekomen en veertien anderen gewond zijn geraakt. Er zijn drie vermisten. Op meerdere plekken is de elektriciteit uitgevallen en er is schade in onder meer Charkiv, Zaporizja en de havenstad Odesa.

Ook de stroomtoevoer naar de kerncentrale bij Zaporizja, die sinds het begin van de oorlog in handen is van de Russen, is getroffen. Er is een noodvoorziening aangelegd. De veiligheid van de centrale zou niet in het geding zijn. De reactoren van de centrale zijn allang uitgeschakeld, maar vanwege de koeling is er toch stroom nodig.

De luchtmacht van Oekraïne claimt dat 92 van de 151 raketten en drones zijn neergehaald. In grote delen van het land is het luchtalarm afgegaan, ook in gebieden ver van het front zoals de westelijk gelegen stad Lviv.

De dam die is bestookt, ook in de buurt van Zaporizja, is de grootste in het land. Er zou geen gevaar zijn voor een breuk. Als de dam breekt, komt niet alleen de stroomvoorziening van de kerncentrale in gevaar, maar is er ook een risico op zware overstromingen.

De drones en raketten kwamen van alle kanten. Vanuit de provincies Belgorod en Koersk, Rostov, de Kaspische Zee, Tambov, Primorsko-Achtarsk en de Krim, maar ook vanuit bezet gebied in de Oekraïense provincie Zaporizja. De Russische luchtmacht zette 30 bommenwerpers in om Oekraïne aan te vallen met diverse types raketten. 

President Volodimir Zelenski heeft inmiddels gereageerd op de grootscheepse Russische aanval met een oproep aan de bondgenoten om snel met meer luchtverdedigingssystemen als de Patriot te komen. 'Anders dan de Westerse steunpakketten voor Oekraïne hebben Russische raketten geen last van vertragingen. Drones zijn niet zo besluiteloos als sommige politici.'

'Het is belangrijk om te begrijpen wat hier op het spel staat. Patriots moeten Charkiv en Zaporizja beschermen en we hebben meer luchtverdediging nodig om onze mensen, infrastructuur, huizen en dammen te beschermen. Onze bondgenoten weten echt wel wat hier nodig is, zij kunnen ons daarbij steunen. We moeten de levens van onze mensen beschermen tegen die monsters in Moskou.'

Bronnen: NOS, Oekrajinska Pravda

Sirski: 'Situatie in het oosten is gestabiliseerd'

Het Russische leger blijft aanvallen in de provincie Donetsk, maar met beperkt succes. Volgens de Britse militaire inlichtingendiensten 'blijft de situatie onzeker, door de tekorten aan soldaten en munitie hebben de Oekraïense troepen moeite om hun posities te behouden. 

Intussen proberen de Russen hun gebied te vergroten ten noordwesten van de stad Donetsk met aanvallen op onder meer de dorpen Orlivka, Tonenke, Pervomajske en Nevelske. Dat gaat moeizaam, wat waarschijnlijk ook komt door de grote verliezen die het Russische leger heeft geleden bij de langdurige strijd om Avdiivka.

De Oekraïense opperbevelhebber Oleksandr Sirski heeft vandaag in een telefoongesprek met de Franse legerleider Thierry Burkhard gezegd dat het leger er in is geslaagd om de situatie in het oosten van het land te stabiliseren. 

Bronnen: Oekrajinska Pravda, The Kyiv Independent

Hightech uit Nederland voor Oekraïense drones

Demissionair minister Kajsa Ollongren van Defensie wil dat Nederlandse hightechbedrijven 'technologie toevoegen aan hun drones zodat Oekraïne sterker wordt en weerstand kan bieden aan de manier waarop Rusland de oorlog voert'. Zij zei dit na een tweedaags bezoek aan Oekraïne, waar zij werd vergezeld door drie Nederlandse hightechbedrijven die overeenkomsten hebben gesloten met Oekraïense partners.

Nederland levert de hightech, terwijl Oekraïne de ervaring heeft op het slagveld. 'Er zijn Oekraïense bedrijven die drones bouwen. En er zijn Nederlandse bedrijven, gespecialiseerd in artificial intelligence, die kunnen helpen de besturing te verbeteren. Dan ontstaat een win-winsituatie', zei Ollongren over het doel van haar reis.

Maurits Korthals Altes beaamt dit. Hij is van Avalor AI, een bedrijf dat 'artificial intelligence'-oplossingen biedt voor een 'onzekere omgeving'. Die is volop voorhanden in Oekraïne. Korthals Altes noemt de samenwerking met zijn Oekraïense partners dan ook nuttig. Hun ervaring op het slagveld wil Avalor gebruiken om zijn software te verbeteren. Hij kan zich voorstellen dat in de toekomst, 'als de oorlog is afgelopen', zijn nieuwe zakenpartner gaat leveren aan het Nederlandse leger.

Met zijn technologie wil Korthals Altes drones 'zelfstandig' maken. De meeste drones, zeker de kleinere, worden op afstand bestuurd, met een console en joysticks. Dat maakt ze kwetsbaar voor elektronische oorlogsvoering.

De Russen zijn zeer bedreven geworden in het jammen, oftewel het verstoren van de verbinding tussen drone en dronepiloot. De Oekraïeners verliezen hierdoor dagelijks vele drones. Door ze zelfstandig te maken met behulp van AI worden ze minder gevoelig en dus ook dodelijker.

Wat Korthals Altes ziet, zien meer bedrijven. Time Magazine schrijft dat Oekraïne een markt is waar je als serieuze wapenproducent aanwezig moet zijn, wil je de boot niet missen. Dat realiseert ook Rheinmetall zich, een grote Duitse wapenproducent die de Leopard tank maakt en de 155-millimeter granaten voor de moderne westerse artillerie, die het Oekraïense leger gebruikt. Aan die granaten is een schreeuwend tekort, omdat de levering uit de VS stokt. Om het tekort te verhelpen, wil Rheinmetall munitie gaan produceren, in Oekraïne.

Bron: NOS, foto: website president Zelenski