'Staat van beleg mogelijk handreiking naar NAVO'

De belangrijkste reden om de militaire noodtoestand uit te roepen is dat Oekraïne daarmee de NAVO een reden geeft om zich met het conflict te bemoeien. Dat schrijft hoofdredacteur Orest Sochar van de nieuwssite Obozrevatel. ''Mijn bronnen zeggen dat de staat van beleg bedoeld is om marineschepen naar de Zwarte Zee te dirigeren'', aldus Sochar.

Hij meent dat het incident met de drie Oekraïense marineschepen geen incident mag heten, omdat sprake is van een vooropgezet plan. ''Het was de tweede keer dat marineschepen van ons vanuit Odesa naar Marioepol zouden varen waar een nieuwe marinebasis wordt opgezet. Beide keren werden volgens generaal Viktor Moezhenko, chef van de generale staf, de Russen geïnformeerd over de komst van de schepen.''

Sochar wijst erop dat de Russische tv-zenders afgelopen week de ''grootsheid van de Russische marinevloot'' bewierookten. Als een van de mogelijke motieven voor de actie van de Russische marine gisteren noemt hij dat het een afleidingsmanoeuvre kan zijn voor een nieuw offensief in Oost-Oekraïne. ''Daar hebben ze in de afgelopen twee maanden veel zware wapens naar de frontlijn gebracht en het Russische leger heeft versterkingen naar de Krim gestuurd.''

Bron: Unian

Porosjenko wil noodtoestand tot half december

President Petro Porosjenko heeft zojuist in een televisietoespraak gezegd dat de inlichtingendiensten informatie hebben dat Rusland van zins is om Oekraïne aan te vallen. ''Ditmaal verstopt Rusland zich niet'', aldus de president. Dat zou de reden zijn waarom de militaire noodtoestand moet worden uitgeroepen. Hij wil dat de staat van beleg 30 dagen duurt, in plaats van de door de Nationale Veiligheids- en Defensieraad voorgestelde 60 dagen. ''Half december is het over.''

De presidentsverkiezingen worden als gepland, en door de Grondwet voorgeschreven, gehouden op zondag 31 maart. Er komen ook geen beperkingen als een verbod op het houden van demonstraties, en evenmin is het de bedoeling dat er een grootschalige mobilisatie komt.

Het Oekraïense parlement bespreekt momenteel het voorstel om de staat van beleg in te voeren. Er zijn 338 parlementsleden aanwezig. Er zijn tenminste 226 stemmen nodig om het voorstel er door te krijgen. Het pro-Russische Oppositieblok heeft aangekondigd tegen te stemmen. De fractie van het Volksfront, coalitiegenoot van het Blok-Porosjenko, wil alleen instemmen met een periode van 30 dagen. De Moederlandpartij van presidentskandidaat Joelia Timosjenko wil ook akkoord gaan met 30 dagen.

De oud-presidenten Leonid Kravtsjoek, Leonid Koetsjma en Viktor Joestsjenko hebben zich uitgesproken tegen invoering van de staat van beleg. Zij waarschuwen voor ''chaos''. 

Video: nationalisten eisen opzegging verdrag met Rusland voor Straat van Kertsj

Aanhangers van het Nationale Korps demonstreren momenteel bij het parlementsgebouw. Zij eisen dat het verdrag uit 2003 wordt opgezegd waarin Oekraïne en Rusland het gezamenlijke gebruik van de Zee van Azov en de Straat van Kertsj overen kwamen. Ook willen ze dat het parlement straks instemt met het voorstel van de Nationale Veiligheids- en Defensieraad om de militaire noodtoestand uit te roepen. Het parlementsgebouw is gehuld in rook doordat de nationalisten volop gebruik maken van fakkels en rookbommen.

Bronnen: 112.ua, YouTube

De staat van beleg, wat houdt dat precies in?

Mogelijk nog vandaag wordt in Oekraïne de staat van beleg afgekondigd. In de afgelopen jaren is daar al vaak om gevraagd, maar wilde of durfde president Petro Porosjenko die stap niet te wagen. Nu dus wel. Vanmiddag is het aan het parlement om erover te beslissen. Er is echter weinig bekend over wat de staat van beleg precies inhoudt.

In juni 2000 werd onder president Leonid Koetsjma een wet aangenomen waarin is vastgelegd wat de staat van beleg inhoudt. In het kort komt het hier op neer:

• Er moet een noodsituatie zijn ontstaan door een militaire interventie of de dreiging van een aanval op Oekraïne

• De autoriteiten en het leger krijgen speciale bevoegdheden, waarbij ze de wet op private bezittingen zo nodig terzijde kunnen schuiven

• Ook de rechten van personen en ondernemingen kunnen geschonden worden als de situatie daarom vraagt, van hen kan worden geëist door het opperbevel van het leger om werkzaamheden te verrichten voor het leger of om hun eigendom ter beschikking te stellen van het leger.

Het uitroepen van de staat van beleg kent vier stappen. Allereerst moet de Nationale Veiligheids- en Defensieraad een voorstel aan de president doen om de militaire noodtoestand af te kondigen voor heel Oekraïne of een deel daarvan. Stap 2 is dat de presidentiële administratie met een motie komt in de vorm van een decreet, dat door de president wordt ondertekend. Stap 3 is dat een meerderheid van tenminste 226 parlementsleden er mee akkoord gaat. Stap 4 is de publicatie van het decreet, meteen na het parlementsbesluit. De staat van beleg is dan meteen van kracht.

Artikel 24 van de Wet op de staat van beleg schrijft voor dat de Oekraïense regering onmiddellijk na het ingaan van de noodtoestand de secretaris-generaal van de Verenigde Naties verzoekt om alle lidstaten op de hoogte te brengen. Omdat Oekraïne het verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van de VN heeft onderschreven, moet de president nadere uitleg in hoeverre de rechten van de Oekraïners worden beperkt en voor welke periode.

De staat van beleg geldt voor 60 dagen. Zowel de Nationale Veiligheids- en Defensieraad als het parlement kunnen het initiatief nemen om de noodtoestand eerder te beëindigen door de president daartoe te verzoeken. Als die een decreet daartoe uitvaardigt, hoeft hij het parlement niet meer te raadplegen.

De president is volgens de Grondwet de opperbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten, maar dat is in grote lijnen een ceremoniële functie. Tijdens de staat van beleg berust de leiding feitelijk bij de secretaris van de Nationale Veiligheids- en Defensieraad ''die het hoofdkwartier van de strijdkrachten leidt, in het geval dit wordt ingesteld'', zoals vermeld staat in de Wet op de raad voor de nationale veiligheid. Als opperbevelhebber van de strijdkrachten heeft de president eigenlijk alleen tot taak dat hij zijn handtekening plaatst onder een opdracht om een specifieke militaire operatie uit te voeren.

Voor de gewone burger geldt dat de Grondwet een aantal rechten en vrijheden benoemt die nooit terzijde geschoven mogen worden, ook niet in oorlogstijd. Het gaat dan om het gelijkheidsbeginsel: alle Oekraïners zijn gelijk voor de wet, hebben gelijke rechten om te leven, op waardigheid en op huisvesting.

Voor de regering geldt dat het uitroepen van de staat van beleg een grote mobilisatie mogelijk maakt, terwijl de autoriteiten waar nodig gebruik kunnen maken van privébezittingen, van bezittingen van bedrijven en lagere overheden. Tegenstanders van de staat van beleg hebben aangevoerd dat het IMF geen bemoeienis mag hebben met een land dat in zo'n situatie verkeert. Het IMF heeft dat inmiddels ontkend.

Dat niet eerder de staat van beleg is uitgeroepen vanwege de oorlog in Oost-Oekraïne verklaart Andri Mishin, directeur van het Instituut voor Vredesvraagstukken in Kyiv, uit het feit dat dan de naam van het aanvallende land genoemd zou moeten worden. Het zou neer komen op een oorlogsverklaring. De situatie is nu anders, omdat volgens Mishin nu wel duidelijk is dat Rusland de agressor is.

Bron: 112.ua

Actievoerders blokkeren drie grensovergangen

Automobilisten met een Europees kenteken blokkeren sinds vanmorgen drie grensovergangen in het westen van Oekraïne. Het gaat om de grensovergangen bij Jahodin en Rava-Roeska (Polen) en Chop (Hongarije). Met name bij Jahodin zijn er grote problemen, want ook de snelweg naar de grens is over enkele honderden meters geblokkeerd door actievoerders. Bij de grenspost Rava-Roeska zijn autobanden in brand gestoken.

De automobilisten protesteren tegen de nieuwe regels voor de importheffing op gebruikte auto's. Deze belasting is inmiddels fors naar beneden bijgesteld na de nodige protesten, maar de blokkades van gisteren en vandaag zijn bedoeld om ook de boete voor het alsnog registreren van geïmporteerde auto's van tafel te krijgen. Die boete is juist fors verhoogd.

Bron: 112.ua

NAVO houdt spoedvergadering met Oekraïne

President Petro Porosjenko en secretaris-generaal Jens Stoltenberg van de NAVO hebben elkaar vanmorgen telefonisch gesproken en vastgesteld dat er een spoedzitting moet komen van de Oekraïne-NAVO commissie vanwege de incidenten die gisteren plaats hadden in de Straat van Kertsj.

De NAVO riep zowel Oekraïne als Rusland gisteravond op tot kalmte en terughoudendheid. Rusland kreeg bovendien het verzoek om te voldoen aan de internationale regels en te zorgen voor een vrije toegang tot zowel de Straat van Kertsj als de Oekraïense havensteden Marioepol en Berdjansk.

Bron: Interfax

Opinie: Rusland krijgt steeds meer vat op Oekraïne

De Russische kustwacht ramt de Jani Kapoe.

Waar draait het allemaal om op de Zee van Azov en in de Straat van Kertsj?

Eerst even terug naar 2003. In dat jaar was er een conflict tussen Oekraïne en Rusland bij welk land het eiland Toezla hoort. Dit eiland ligt in de Straat van Kertsj, de zeestraat tussen de Krim en het Russische vasteland. Het conflict werd beslecht met een verdrag waarin werd vastgelegd dat beide landen evenveel recht hebben op zowel de Zee van Azov als op de Straat van Kertsj. Met andere woorden: Oekraïne en Rusland delen de territoriale wateren.

In maart 2014 annexeerde Rusland echter de Krim. Toen het niet lukte om over land een route vanuit Rusland via Oekraïne naar het schiereiland te creëren - een buitenwijk van de havenstad Marioepol werd op een zaterdagochtend met raketten bestookt, 39 doden - werd een oud plan uit de kast gehaald. Oekraïne en Rusland spraken in het verleden al over een brug over de Straat van Kertsj, maar het kwam er maar niet van. Omdat de Krim vanuit Rusland alleen via water en door de lucht was te bereiken, werd besloten dat de brug er alsnog moest komen.

In mei van dit jaar kwam de brug gereed. Sindsdien beschouwt Rusland de Straat van Kertsj - met 'Russisch' grondgebied aan weerskanten - als Russisch, evenals de Zee van Azov. ''Uit veiligheidsoverwegingen'', heet het officieel. In de afgelopen maanden werden minstens 148 vrachtschepen, onderweg naar of vanuit een Oekraïense haven aan de Zee van Azov, door de Russische marine tot stoppen gedwongen. De 'inspecties' leiden soms tot twee dagen nodeloos oponthoud. Het treft niet alleen schepen onder Oekraïense vlag, tenminste twee Nederlandse rederijen kregen er ook al mee te maken.

In de loop van de zomer begon Oekraïne daar genoeg van te krijgen, want de schade voor de havens van Marioepol en Berdjansk werd alsmaar groter. Er werd besloten in Berdjansk een nieuwe marinehaven te creëren. Op zondag 23 september voeren twee Oekraïense marineschepen via de Straat van Kertsj naar Berdjansk. Ongemoeid door de Russische marine, die kennelijk verrast werd door deze manoeuvre. Het ging niet om oorlogsschepen, maar om een sleepboot (de Korets) en een bevoorradingsschip (de Donbas) die veilig in Berdjansk aan kwamen.

Begin november was er een nieuwe ontwikkeling toen Oekraïne vijftien Russische schepen aan de ketting legde omdat ze in een haven van de Krim waren geweest. Dat is illegaal volgens de Oekraïense wet, want het is door Rusland bezet Oekraïens gebied. Vervolgens dreigde een lid van de Russische Federatieraad (de Senaat) dat de Straat van Kertsj ''binnen enkele minuten'' afgesloten zou kunnen worden, waarna ook het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken dreigde met ''tegenmaatregelen''.

Beide dreigementen werden gisteren waargemaakt. Eerst werd de sleepboot Jani Kapoe geramd door het schip de Don van de Russische kustwacht. Aan het begin van de avond werden zowel de sleepboot als de kleine artillerieboot Berdjansk beschoten door de kustwacht, terwijl de tweede artillerieboot Nikopol werd geblokkeerd. Alle drie schepen werden geënterd en bestormd. Ze liggen nu in de haven van de stad Kertsj. De triomfantelijke videobeelden van de Russische kustwacht van het rammen van de sleepboot zijn inmiddels de hele wereld over gegaan.

Is hier sprake van uitlokking van een conflict, zoals Rusland beweert? In zekere zin wel, want na de recente dreigementen viel te verwachten dat Rusland de drie marineschepen niet zomaar zou laten passeren. Maar dat Rusland zich erop beroept dat ze de Russische territoriale wateren hebben geschonden, is pertinent onwaar - zie het verdrag uit 2003. Bovendien zouden de drie schepen zich uit de voeten hebben gemaakt toen duidelijk werd dat de Russische marine tot actie over zou gaan. Volgens de Oekraïense marine zouden de schepen zelfs in de internationale wateren zijn beschoten en geënterd. Mocht de Russische aanval vlakbij de kust van de Krim plaats hebben gehad, dan is het ook een schending van de internationale regels. Volgens die internationale regels is de Krim nog altijd van Oekraïne, ook al is Rusland er nu de baas.

Er zijn nu diverse versies in omloop waarom dit alles zich gisteren afspeelde. Een daarvan is dat de Krimbrug op een onstabiele bodem is gebouwd en al aan het verzakken is. Oekraïense ingenieurs hebben daar de afgelopen maanden herhaaldelijk op gewezen en afgelopen week werd dat aan de hand van recente satellietbeelden verduidelijkt. Rusland zou Oekraïne de schuld willen geven als de brug op enig moment instort.

De Russische oppositie wijst er op dat president Vladimir Poetin de laatste tijd enorm in populariteit is gekelderd als gevolg van de verhoging van de pensioenleeftijd. Hij kan wel weer eens een succesje gebruiken, aldus oppositieleider Alexej Navalni.

Een andere versie is dat president Petro Porosjenko op het incident van gisteren heeft aangestuurd, zodat hij door krachtdadig optreden - het uitroepen van de staat van beleg - stemmenwinst kan boeken én de presidentsverkiezingen van maart uit kan stellen. De staat van beleg maakt het verder mogelijk om allerlei demonstraties en verkiezingsbijeenkomsten uit het oogpunt van de staatsveiligheid te verbieden. Dat is wel erg hoog spel. Het is aan Porosjenko om te bewijzen dat hij de democratische beginselen respecteert, de verkiezingen gewoon door laat gaan en de noodtoestand zo snel mogelijk weer opheft.

Wat opvalt in de (Nederlandse) media is dat uiterst omzichtig wordt bericht over het incident van gisteren. 'Oekraïne en Rusland beschuldigen elkaar' of 'Oekraïne beweert dat zijn schepen zijn beschoten door Rusland'. De Russische tactiek om zelf een incident te veroorzaken om vervolgens moord en brand te schreeuwen en het slachtoffer uit te hangen blijkt ook hier te werken.

Terwijl Rusland er toch duidelijk op uit is om het Oekraïne op alle fronten moeilijk te maken. Met de annexatie van de Krim, de oorlog in Oost-Oekraïne en nu dus ook het zich toe eigenen van zowel de Straat van Kertsj als de Zee van Azov. De Oekraïense marine is geen partij voor Rusland, want bij de annexatie van de Krim en de marinehavenstad Sevastopol werd de toch al niet grote marinevloot geminimaliseerd tot slechts elf schepen.

Als het Westen niet ingrijpt, en dat zal niet gebeuren, dan zijn de havens van Marioepol en Berdjansk ten dode opgeschreven. En daarna zal wellicht een Russische blokkade van de havenstad Odesa aan de Zwarte Zeekust volgen, waarna alle Oekraïense havens 'op slot' zijn. Voeg daarbij de aanleg van de Nord Stream 2, de gaspijplijn via de Baltische Zee naar Duitsland waardoor Oekraïne jaarlijks 2 miljard euro aan inkomsten dreigt kwijt te raken, en Rusland heeft Oekraïne steeds meer in de tang.