Stapje dichterbij, maar grootste obstakels blijven

De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat het einde van de oorlog in Oekraïne dichterbij is gekomen na gesprekken met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in Florida. Ook Zelensky sprak van vooruitgang. Toch waarschuwt Ron Keller, oud-ambassadeur van Nederland in onder meer Rusland en Oekraïne, dat de grootste obstakels voor vrede nog altijd op tafel liggen. 

'Er zijn inderdaad heel veel positieve geluiden en tegelijkertijd: de punten die nog openstaan zijn eigenlijk de punten die vier jaar geleden ook open stonden,' zegt Keller. De kern van het conflict draait nog steeds om territorium en veiligheid. 'Er wordt veel gesproken over het opgeven van de Donbas door Oekraïne,' zegt Keller. Rusland heeft die regio inmiddels formeel geannexeerd. 'Rusland is erop uit om heel Oekraïne weer in de invloedssfeer terug te halen.' 

Voor Oekraïne ligt dat fundamenteel anders. 'Wat Oekraïne betreft willen ze eigenlijk een referendum voordat er wordt overgegaan tot het opgeven van land. Eigenlijk willen ze natuurlijk het hele land terug.' Volgens Keller staan de partijen daarmee 'lijnrecht tegenover elkaar'. 

Minstens zo belangrijk zijn de veiligheidsgaranties waarover nu wordt gesproken. 'Daar is uiteindelijk die oorlog om begonnen,' benadrukt de oud-ambassadeur. Oekraïne wil al jaren lid worden van de NAVO, iets wat Rusland altijd heeft willen blokkeren. 'Die veiligheidsgaranties die er gisteren zijn besproken, zijn voor Rusland het grootste springende punt.' 

De gesprekken in Florida lijken vooral een voorzichtig diplomatiek signaal. 'We zijn er wel een klein stapje dichterbij gekomen,' zegt Keller, 'in de zin dat de Amerikanen gisteren blijkbaar mee gaan doen met die veiligheidsgaranties.' Tegelijkertijd benadrukt hij dat daarmee nog niets is opgelost. 'Dan moet Rusland nog stemmen. Daar gaat het uiteindelijk om.' Keller is somber over de kans dat Moskou daadwerkelijk zal bewegen. 'Rusland heeft nog geen één centimeter aangegeven te willen nadenken over oplossingen of compromissen,' zegt hij. 'We staan eigenlijk nog steeds op datzelfde harde standpunt.' 

De rol van de Verenigde Staten is volgens Keller ingewikkeld. Trump presenteert zich als bemiddelaar, maar is dat volgens hem niet echt. 'In dit geval is de VS ook partij,' zegt Keller, verwijzend naar mogelijke Amerikaanse veiligheidsgaranties voor Oekraïne. 'Dat maakt de rol van Amerika als bemiddelaar zwakker.'

Bron: BNR Nieuwsradio, foto Ron Keller: Kiwanis Nederland