Thomas Erdbrink 'minst geschikte spreker' voor de Persvrijheidslezing

Foto: Jean-Pierre Jans/ANP

Dat journalist en tv-maker Thomas Erdbrink door vakbond NVJis gevraagd om op 12 mei de Persvrijheidslezing te houden, is bij een aantal Ruslandkenners in het verkeerde keelgat geschoten. In een brandbrief stellen zij dat Erdbrink ‘op dit moment zo ongeveer de minst geschikte spreker is’ vanwege zijn documentaireserie ‘Onze man bij de vijand’ waarmee hij volgens de briefschrijvers ‘een wissel heeft getrokken op de persvrijheid’. 
 
Uit de brief: 'De makers van deze reeks beweren dat zich tijdens de opnames geheel vrij door Rusland hebben kunnen bewegen en dat hen geen strobreed in de weg werd gelegd. Wij hebben vraagtekens bij deze claim. Terwijl het Kremlin ook afgelopen jaar talrijke journalisten uit binnen- en buitenland strafrechtelijk liet vervolgen, deporteren of anderszins het werken onmogelijk maakte – recentelijk werd Geert Groot Koerkamp slachtoffer van de Russische repressie – heeft Thomas Erdbrink zich laten begeleiden door halve en hele propagandisten van dit regime.
 
Een van zijn producers is Nikita Soetyrin, medewerker van staatskanaal RT dat dag in dag uit de Russische vernietigingsoorlog tegen Oekraïne bejubelt. Daarnaast werd Erdbrink geholpen door Maria Boetina, parlementariër van de regeringspartij Verenigd Rusland die in 2019 door de Verenigde Staten wegens spionage werd uitgewezen en nu onder toezicht van het regime een consultancybureau runt dat erop is gericht buitenlanders zo positief mogelijk over Rusland te laten berichten.  

Ook Erdbrinks tolken waren niet in staat/bereid om zich vrijelijk van hun taak te kwijten en hebben aantoonbaar geprobeerd om interviews met passanten te beïnvloeden. Dat wijst er niet op dat Erdbrink bewegingsvrijheid genoot, maar onderworpen werd aan de oude leninistische boutade 'vertrouwen is goed, controle is beter'.

Uiteraard heeft Thomas Erdbrink het recht om zich te omringen met dit soort Poetingetrouwen en zeker ook het recht om een journalistieke serie als Onze man bij de vijand te maken. Of dat heeft geleid tot een documentaire, die in journalistieke zin onafhankelijk mag worden genoemd, moet dan eveneens aan de orde worden gesteld. 

Journalist/academicus Peter Pomerantsev, die door zijn jarenlange werk de mediawereld onder Poetin van binnenuit heeft leren kennen, waarschuwt er al meer dan een decennium voor dat de vertrouwde journalistieke naïviteit van vroeger in onze huidige ‘post-truth’ tijd averechts uitpakt. Maar dat Erdbrink nu door een reeks vooraanstaande vakorganisaties en instituties uit de journalistiek en de mediawereld naar voren wordt geschoven als dé man die zijn licht moet laten schijnen over de persvrijheid anno 2026, dat gaat ons te ver.

Door veel propaganda onweersproken te laten, heeft Erdbrink met zijn televisieserie een positie ingenomen die het Kremlin welgevallig is. Volgens ons is Erdbrink daarom juist op dit moment zo ongeveer de minst geschikte spreker voor de Persvrijheidslezing.

Wat nu? Het geeft geen pas om voorafgaande aan een bijeenkomst over uitgerekend persvrijheid te vragen om de al uitgenodigde spreker te annuleren. Gepast is het wel om te vragen de Persvrijheidslezing van extra context te voorzien, hetzij door een tweede spreker als coreferent uit te nodigen die de praktijk van persbreidel in Rusland kan schetsen, hetzij door een discussie achteraf met een of meer kenners van de Russische geschiedenis en samenleving. Laten jullie alles bij het huidige plan, dan lopen jullie volgens ons het risico dat de Persveiligheidslezing danig wordt vertroebeld. En dat zou niet alleen zonde zijn, maar zou ook de ernst van de zaak niet ten goede komen.'
 
De brief is ondertekend door: Youri Albrecht, Chris Colijn, Beatrice de Graaf, Iris de Graaf, Wessel de Jong, Victoria Koblenko, Joris Luyendijk, Marcia Luyten, Eva Peek, Jelle Potsma, Pjotr Sauer, Jaap Scholten, Hubert Smeets, Lisa Weeda en Tommy Wieringa. 

Lage rente lokt veel Russen naar Marioepol

Driekwart van de nieuwbouwwoningen in het door Rusland bezette Marioepol komt in handen van Russen. Dat blijkt uit een rapport van de gemeenteraad van Marioepol dat sinds 2022 in ballingschap opereert, zo blijkt uit berichtgeving van de Kyiv Independent. ‘De bezetters proberen Russen naar Marioepol te lokken door lage hypotheekrentes aan te bieden.’

Petro Andrjoesjtsjenko, voormalig adviseur van de burgemeester van Marioepol en hoofd van het Centrum voor de Studie van de Bezetting, zegt dat de meeste woningbouwprogramma's in de door Rusland bezette gebieden gefinancierd worden door de Russische overheid.

Hij legt uit dat niet alleen de nabijheid van de zee en het warme klimaat aantrekkelijk zijn voor de Russen, maar ook de hypotheekrente van 2 procent. Dit is bedoeld om de aankoop van huizen door Russen in die gebieden sterk aan te moedigen. En dat is zichtbaar, want volgens Andriushchenko zijn er momenteel 64 gebouwen in aanbouw in de stad.

Zeker 20.000 Oekraïners in Marioepol hebben een tijdelijk onderkomen – hun huizen zijn door bombardementen en aanvallen verwoest of zelfs door de Russen gesloopt na de bezetting. Deze strategie om meer woningen te verkopen aan Russen past binnen de strategie van het Kremlin om de bezette gebieden te russificeren. 

'De Russen begrepen dat het niet genoeg was om de Oekraïense identiteit simpelweg te ondermijnen; Oekraïners moesten worden vervangen door Russen', zegt Andrjoesjtsjenko. In Russische media werd eerder deze maand gesproken over een vastgesteld doel van de Russische autoriteiten om bijna 114.000 burgers tegen 2045 te verplaatsen naar door Rusland bezette gebieden.

Bron: BNR Nieuwsradio, foto: Euronews/AP

Zelensky wil dat 'nucleair terrorisme' stopt

President Volodymyr Zelensky heeft op de dag dat 40 jaar geleden de vierde reactor van de kerncentrale van Tsjornobyl - Oekraïens, Tsjernobyl is Russisch - ontplofte gewaarschuwd dat Rusland de wereld opnieuw in gevaar brengt met z'n drones. Hij doelde daarmee op de aanval van afgelopen jaar met een drone op de sarcofaag die de ontplofte en uitgebrande reactor overdekt. 

Het gat in de beschermende kap is sindsdien onvoldoende gedicht. Om dat wel voor elkaar te krijgen, is nog heel veel geld nodig. 'Russische-Iraanse Shahed-drones vliegen regelmatig over de kerncentrale.' 

Zelensky drong er op aan om internationaal 'deze vorm van nucleair terrorisme' niet langer te accepteren.

De kernramp op 26 april 1986 zorgde voor verhoogde radioactiviteit, niet alleen vele kilometers rond de kerncentrale, maar tot ver in West-Europa en Azië toe. Hoewel het directe dodental met 40 nog meeviel, hebben honderdduizenden in Oekraïne en Wit-Rusland er nog jarenlang de gevolgen van gedragen.

En dan is er ook nog de voortdurende dreiging van een kernramp in het zuiden, bij de sinds maart 2022 door Rusland bezette kerncentrale van Zaporizja. De zes reactoren zijn stilgelegd, maar hebben nog wel koeling nodig. Daarvoor moet elektriciteit van buiten komen. De twee hoogspanningsleidingen naar de kerncentrale worden echter geregeld kapotgeschoten, met alle risico's van dien.

Bron: Oekrajinska Pravda, 

Dodelijke luchtaanval op Oekraïne, veel schade

Rusland heeft vannacht weer een massale luchtaanval op Oekraïne uitgevoerd. Daarbij zijn kruisraketten, ballistische raketten en drones ingezet. Voor het eerst veroorzaakten brokstukken van neergehaalde drones schade in buurland Roemenië. Volgens de Oekraïense luchtmacht zette Rusland 619 drones en 47 raketten in. 580 drones en 30 raketten zouden door Oekraïne zijn neergehaald.

President Volodymyr Zelensky zegt dat bij de aanvallen vier mensen gedood zijn en dertig mensen gewond zijn geraakt. Het belangrijkste doelwit was de stad Dnipro in het zuidoosten van Oekraïne. Daar worden achttien burgers vermist. Ook in Kyiv, Charkiv en andere steden zijn explosies gehoord.

In de Roemeense stad Galaţi zijn brokstukken terechtgekomen van Russische drones die vermoedelijk door Oekraïne zijn neergehaald. Ze veroorzaakten schade aan een elektriciteitsmast en aan een aanbouw van een woning. Galaţi ligt dicht aan de grens met Oekraïne. In het grensgebied komen vaker brokstukken van Russische drones neer. Dit is de eerste keer dat daarbij schade is ontstaan.

Roemenië is lid van de NAVO. Het Roemeense ministerie van Defensie beschuldigt Rusland van onverantwoordelijk gedrag. 'Deze incidenten laten zien dat Rusland geen respect heeft voor het internationale recht. Ze bedreigen niet alleen Roemeense burgers maar ook de collectieve veiligheid van de NAVO.'

Bron: NOS, foto: Nooddiensten/Telegram

Poetin gaat mogelijk zelf naar G20-top in december

De Russische president Vladimir Poetin komt in december mogelijk naar de G20-top in het Amerikaanse Miami. De Verenigde Staten hebben Poetin uitgenodigd, zegt een Russische onderminister. 'President Poetin zou naar Miami kunnen gaan, of hij kan niet gaan, of een andere Russische vertegenwoordiger kan gaan', zei Poetins woordvoerder Dmitri Peskov gisteren. 

Poetins deelname aan internationale bijeenkomsten is omstreden, zeker sinds Rusland ruim vier jaar geleden de frontale aanval op Oekraïne inzette. Landen die meedoen aan het Internationaal Strafhof hebben bovendien de plicht hem op te pakken, al houden ze zich daar niet allemaal aan.

De VS hebben Rusland uitgenodigd op het hoogste niveau aan te schuiven, zei onderminister Aleksandr Pankin van Buitenlandse Zaken. De Amerikaanse president Donald Trump noemde het vrijdag 'waarschijnlijk heel behulpzaam' als Poetin zou komen. De afgelopen jaren liet Poetin zich steeds vervangen, meestal door buitenlandminister Sergej Lavrov.

Bron: BNR Nieuwsradio

Klacht over te vaak luchtalarm wordt niet gehoord

Moet het luchtalarm eenmaal afgaan als er gevaar dreigt, of herhaaldelijk klinken om 's nachts ook de diepste slapers te wekken? Volgens de indieners van een petitie aan het stadsbestuur van Kyiv is eenmaal wel voldoende, maar veel inwoners van de wijk Poznjaky houden het liever zoals het nu is. 

Slechts 209 van de benodigde 6.000 handtekeningen staan na twee maanden onder de petitie met de volgende inhoud: 'Het herhaaldelijk klinken van het luchtalarm is onpraktisch, want slechts eenmaal op maximale geluidsterkte, genoeg om zelfs de doden weer tot leven te wekken, is afdoende. Het is erg vervelend, zorgt voor extra veel stress, en heeft een negatieve invloed op de mentale gezondheid van de inwoners. Als het mogelijk is, graag een minder hard geluid. Hetzelde geldt voor 'alles veilig' - eenmaal is voldoende'.

Begin februari verscheen ook al een petitie op de website van het stadsbestuur van Kyiv met het verzoek om een minder luidruchtig 'alles veilig'. Ook deze petitie kreeg niet voldoende steun voor een heroverweging.

Bron: Interfax

Commandant laat z'n soldaten verhongeren

Het Oekraïense ministerie van Defensie heeft een hooggeplaatste commandant ontslagen na het verschijnen van foto's van een groep graatmagere soldaten. De troepen zaten soms weken achter elkaar zonder eten of drinken. Nieuwe bevoorrading kon hen lastig bereiken. Het verhaal kwam aan het licht nadat de vrouw van een van de soldaten foto's op sociale media had geplaatst. Daarop zijn vier bleke, ondervoede mannen te zien met zichtbare ribbenkasten en dunne armen.

De soldaten moesten acht maanden lang een steeds kleiner stukje grond aan de oever van de rivier de Oskil bij de stad Kupiansk verdedigen. Voedsel, water en medicijnen konden hier alleen per drone worden geleverd, omdat de positie erg dicht bij de Russische linies ligt. 

'Toen de jongens aan het front kwamen, wogen ze meer dan 80 tot 90 kilogram. Nu wegen ze ongeveer 50 kilogram', schreef Anastasiia Siltsjoek, de vrouw van een van de soldaten. Volgens haar vallen de mannen flauw door de honger, waardoor ze niet goed kunnen vechten. De langste periode waarin de soldaten zonder eten hebben gezeten, bedroeg zeventien dagen. Volgens Siltsjoek moesten de mannen sneeuw smelten en regenwater opvangen om te drinken.

Het Oekraïense ministerie van Defensie heeft de verantwoordelijke commandant ontslagen, omdat hij 'een aantal verkeerde inschattingen had gemaakt met betrekking tot de personeelsvoorziening', schrijft de nieuwssite Oekrajinska Pravda. Ook zou hij de werkelijke stand van zaken aan het front hebben verzwegen en een aantal posities hebben verloren. Het leger erkende dat er logistieke problemen waren aan het front. Volgens The Guardian is er een onderzoek begonnen naar de situatie.

Bron: NU.nl, foto: Siltsjoek/Facebook