Hoge Raad: Scytische Krimgoud naar Oekraïne

Het Scytische goud van de Krim, die het Amsterdamse Allard Pierson Museum al jaren noodgedwongen onder zijn hoede heeft, moeten worden teruggegeven aan Oekraïne. Dat heeft de Hoge Raad vrijdag besloten. Daarmee blijft een eerder oordeel van het gerechtshof in Amsterdam in stand. Het museum in de hoofdstad kreeg in 2014 honderden oudheidkundige objecten, museumstukken, in bruikleen voor de tentoonstelling 'De Krim - Goud en Geheimen van de Zwarte Zee' van vier culturele instellingen op de Krim.

Tijdens die expositie annexeerde Rusland het Oekraïense schiereiland en ontstond de vraag naar wie de schatten na afloop terug moesten: naar Oekraïne - waar de Krim dus niet meer toe behoort - of naar de uitlenende musea die nu onder Russisch bestuur vallen. Zowel Oekraïne als de Krim-musea beschouwen de schatten als hun cultureel erfgoed.

Het Amsterdamse museum vroeg de rechter destijds hierover een oordeel te vellen. In december 2016 oordeelde de rechtbank dat het museum de archeologische topstukken moest teruggeven aan Oekraïne, maar daar gingen de Krim-musea tegen in beroep. Het hof kwam in oktober 2021 tot een zelfde uitspraak, al baseerde het zich wel op andere gronden dan de rechtbank.

De Krim-musea waren het niet eens met de uitspraak van het gerechtshof en stelden cassatie in bij de Hoge Raad. Begin dit jaar adviseerde de advocaat-generaal dat de uitspraak van het hof in stand kon blijven.

Bron: AD

Oekraïens offensief wordt steeds intensiever

Er zijn veel tekenen die erop wijzen dat de strijd in Oekraïne steeds intensiever wordt. Niet eerder dit voorjaar heeft het Oekraïense leger zulke forse middelen ingezet bij de strijd tegen de Russen als nu.
Verschillende Amerikaanse media schrijven op basis van Oekraïense functionarissen dat het langverwachte tegenoffensief is begonnen. 

The Washington Post citeert vier anonieme bronnen binnen het leger, en tegen ABC News zeggen twee bronnen, onder wie een bron dicht bij president Volodimir Zelenski dat 'een actieve fase van het Oekraïense tegenoffensief' gaande is. Ook NBC News en de Britse zakenkrant FT berichten erover.

Er worden nu veel meer gevechten gemeld bij het front ten zuiden van de stad Zaporizja, in het zuiden van Oekraïne. En in de aanvoerlijnen erachter worden fors meer explosies gemeld. Als Oekraïne hier weet door te breken, dan wordt de landverbinding tussen Rusland en de Krim doorbroken. Maandag bleek al dat er meer beweging aan het front is.

Ook Rusland zegt dat de Oekraïense aanvallen ten zuiden van Zaporizja zijn toegenomen, maar defensieminister Sergej Sjojgoe beweert dat een omvangrijke aanval is afgeslagen. Daarvoor worden geen bewijzen geleverd. 

Aan Oekraïense zijde worden geen mededelingen gedaan of het langverwachte tegenoffensief nu wel of niet is begonnen. Zondag publiceerde de generale staf van het leger nog een video met soldaten die een telkens een vinger op hun lippen hielden om aan te geven dat 'radiostilte' gewenst is.

Bronnen: NOS, Ukrajinska Pravda

NAVO voorbereid op noodsituatie kerncentrale

De NAVO is voorbereid op mogelijke ontwikkelingen bij de kerncentrale van Zaporizja. Dat zegt Baiba Braze, woordvoerder van secretaris-generaal Jens Stoltenberg, in een interview met European Pravda. Braza wil niet speculeren over welke calamiteiten zich kunnen voordoen als gevolg van het wegvallen van de aanvoer van koelwater uit de Dnipro na de door de Russen veroorzaakte dambreuk. 'Maar het is duidelijk dat het risico van een nucleaire ramp voor ongerustheid zorgt.'

De uitleg van de internationale nucleaire waakhond IAEA is duidelijk, zegt ze. 'Er is voldoende water om de zes reactoren van de kerncentrale in de eerstkomende maanden te kunnen koelen. Daardoor is er tijd om voorbereid te zijn op alle mogelijke noodsituaties en om er voor te zorgen dat zich opnieuw een ramp voordoet', aldus Braze. 

Zij benadrukt in het interview dat de NAVO een defensief verbond is, met als hoofdtaak het beschermen van de 31 lidstaten en hun inwoners. Daar valt ook het beschermen tegen een nucleaire ramp onder. We kijken niet alleen naar de militaire situatie. Daarom bereidt de NAVO zich hier voor op diverse scenario's.'

Secretaris-generaal Rafael Grossi van de IAEA wil snel een bezoek brengen aan de grootste kerncentrale van Europa die al sinds maart vorig jaar in handen van de Russen is. In de afgelopen maanden ontstond al geregeld een gevaarlijke situatie door beschietingen in de omgeving. 

Bronnen: European Pravda, Ukrajinska Pravda

Russen schieten op reddingswerkers Cherson

Rusland voert voortdurend aanvallen uit op reddingswerkers en evacuées in het overstromingsgebied in de provincie Cherson. Er zou al een burger zijn omgekomen, terwijl negen reddingswerkers gewond raakten. Onder hen een Oekraïense arts en een Duitse vrijwilliger. Gouverneur Oleksandr Prodoekin spreekt van 'een nieuwe terreurdaad'. 

De Oekraïense opperrabijn Moshe Reuven Azman zegt vanmiddag aan de dood te zijn ontsnapt tijdens reddingswerkzaamheden in het overstroomde deel van de stad Cherson. 'We probeerden mensen te evacueren toen er op ons geschoten werd door de Russen. We hebben het als door een wonder overleefd', aldus Azman.

President Volodimir Zelenski was vandaag in Cherson waar hij met eigen ogen kon zien wat de gevolgen zijn van de damdoorbraak als gevolg van een door de Russen veroorzaakte explosie in de machinekamer van de waterkrachtcentrale in de Kachovka-dam. Ook overlegde hij met plaatselijke bestuurders over de hulpverlening aan de slachtoffers in het overstroomde gebied.

De Verenigde Naties heeft vandaag alsnog gereageerd op het verzoek om hulp vanuit Oekraïne. Minister Dmitro Koeleba van Buitenlandse Zaken en de VN-coördinator voor Oekraïne Denise Brown zijn overeen gekomen dat de Verenigde Naties hulpverleners naar het door de Russen bezette deel van de provincie Cherson om daar burgers te evacueren en voor hulpgoederen te zorgen. De VN moet dan wel eerst toestemming en veiligheidsgaranties van Rusland krijgen. 

Of het Internationale Rode Kruis ook gaat helpen is nog niet bekend. President Zelenski zei eerder 'verbijsterd' te zijn over het uitblijven van reacties van zowel de VN als het Rode Kruis op hulpverzoeken vanuit Oekraïne.

Bron: Ukrajinska Pravda, Interfax

Stichting De Leeuw Kyiv al begonnen met hulp

Slachtoffers van de damdoorbraak in Oekraïne krijgen noodhulp uit Nederland. Stichting De Leeuw Kyiv is een inzamelingsactie begonnen voor de aanschaf van onder meer waterfilters en waterpompen. Een aantal Oekraïense vrijwilligers van Stichting De Leeuw is inmiddels in het getroffen gebied bij de Kachovka-stuwdam aangekomen om de getroffen bevolking te helpen. 

'Vanuit onze eerdere hulpacties hadden we nog waterfilters, generatoren en waterpompen op voorraad. Die zijn onze mensen nu gaan brengen, want de nood is hoog. De meeste mensen hebben op tijd naar hoger gelegen gebied kunnen vluchten, maar het water heeft hun huizen verwoest of beschadigd', vertelt de Nederlandse boer Kees Huizinga namens de stichting.

Bij wateroverlast in Nederland komt de verzekering en/of een compensatiefonds om de hoek kijken, maar daar is volgens Huizinga in Oekraïne geen sprake van. ,'Hier zijn de mensen echt niet verzekerd hoor, ze zijn voornamelijk afhankelijk van noodhulp’', aldus de boer die in het midden van het land woont en werkt. Zelf heeft hij overigens geen last van de overstromingen, zijn land ligt te ver van de Dnipro. 'Maar van diverse collega's die zuidelijker wonen, in de buurt van Cherson, hoor ik dat ze last hebben van ondergelopen silo's en koelingen. Het wordt er hier niet beter op.'

Stichting De Leeuw Kyiv is een digitale inzamelingsactie begonnen en probeert zoveel mogelijk geld in te zamelen. De teller staat dinsdag op ruim 8000 euro. De stichting brengt al sinds het begin van de oorlog humanitaire hulp naar plekken in Oekraïne waar de nood het hoogst is. 

Afgelopen winter zijn er meer dan 1200 generatoren vanuit Nederland naar het land in oorlog getransporteerd en daar gedistribueerd naar onder meer ziekenhuizen, waterzuiveringsinstallaties en burgers. 'Vaak op plekken die pas net bevrijd waren of nog in gevaarlijk gebied liggen. Vandaag heb ik nog honderd generatoren en tien pompen besteld. We willen zo snel mogelijk zoveel mogelijk mensen uit de brand helpen.' Volgens Huizinga zamelde De Leeuw Kyiv sinds februari 2022 2 miljoen euro in.

Bron: AD, foto: Ukrajinska Pravda

Oekraïne wacht nog op hulp VN en Rode Kruis

President Volodimir Zelenski wil dat internationale organisaties, het Internationale Rode Kruis voorop, zich per direct gaan inzetten om te helpen bij het evacueren van inwoners van overstroomde steden en dorpen. Daarbij moet prioriteit worden gegeven aan het door Rusland bezette deel van de provincie Cherson, waar Oekraïense militairen en nooddiensten niets kunnen uitrichten.

Eerder al had de president zich verbijsterd getoond over het uitblijven van enige reactie van zowel het Internationale Rode Kruis als van de Verenigde Naties. 'Onze militairen proberen zoveel mogelijk mensen te redden, ondanks de aanvallen die de Russen nog steeds doen. Maar er is grootschalige hulpverlening nodig', zegt Zelenski in zijn dagelijkse videoboodschap. 

De internationale organisaties moeten hun verantwoordelijkheid nemen, zoals bij elke grote ramp. Als dat niet gebeurt 'dan is iedere dode een veroordeling van de internationale organisaties die vergeten lijken te zijn dat ze in het leven zijn geroepen om mensenlevens te redden.'

Volgens Zelenski waren gisteravond al meer dan 2.000 mensen gered in de provincies Cherson en Mikolajiv. Maar de situatie in bezet gebied is catastrofaal omdat de bezetters de mensen daar simpelweg in de steek hebben gelaten, zonder water, terwijl ze hun toevlucht hebben gezocht op het dak van hun huis.

'Het is niet alleen een misdaad om de Kachova-stuwdam op te blazen, maar ook als geen hulp wordt geboden aan de mensen die het slachtoffer zijn van de overstroming die daar het gevolg van is. 'We hebben een heldere en snelle reactie nodig vanuit het buitenland. Het is voor ons nog onvoorstelbaar hoeveel mensen kunnen sturen in bezet gebied als ze geen hulp krijgen, geen voedsel of drinkwater, of medische hulp.'

Zelenski bedankte de wereldleiders die inmiddels wel 'hun steun aan Oekraïne hebben uitgesproken en de ecologische terreurdaad van de Russen hebben veroordeeld'.

Bron: Ukrajinska Pravda

Desastreus voor mens, dier én landbouw

Honderdduizenden mensen hebben geen toegang tot drinkwater na het doorbreken van de Kachovka-dam, zegt president Volodimir Zelenski. Tienduizenden zitten vast in het overstromingsgebied, zegt hij op Twitter. Volgens de president zijn alle beschikbare hulpdiensten in de getroffen regio aan het werk. 'Maar we kunnen alleen mensen helpen in het door Oekraïne gecontroleerde gebied.' Hij stelt dat de Russen de mensen in het door Rusland bezette gebied aan hun lot overlaten. Het Russische staatspersbureau Tass zegt dat bijna 1.300 mensen uit het door Rusland bezette gebied geëvacueerd.

Gouverneur Prodoekin van de provincie Cherson zegt dat vanmorgen al 1.852 huizen onder water stonden in het gebied dat onder Oekraïense controle staat. Ook zou 10.000 hectare landbouwgrond zijn ondergelopen. Aan de overkant van de rivier Dnipro staat nog veel meer landbouwgrond onder water het door Rusland bezette deel van de provincie.

Maar niet alleen staat veel landbouwgrond onder water, elders is juist weer sprake van watertekort. Dat geldt voor 94 procent van de landbouwgrond in de provincie Cherson, 74 procent in de provincie Zaporizja en 30 procent in Dnipropetrovsk. Het zou in totaal gaan om meer dan een half miljoen hectare die middenin het groeiseizoen zonder voldoende water komt te zitten. 

Het ministerie van Volksgezondheid waarschuwt dat het water van de Dnipro vervuild dreigt te raken als begraafplaatsen, vuilstortplaatsen en de riolering overstromen. Dat kan tot ernstige ziekten leiden. 
Deskundigen verwachten ook een massale vissterfte als gevolg van die vervuiling in de overstroomde gebieden en doordat aan de andere kant van de Kachovka-dam het water in de komende dagen flink zal dalen, met name in de provincie Zaporizja.

De steur, een toch al bedreigde vissoort, lijkt door de damdoorbraak nog verder in problemen te komen. Een kweekstation waar jaarlijks zo'n 1,5 miljoen steuren werden gekweekt is vernield door het wassende water. 

Door het wegvallen van de waterkrachtcentrale zitten  20.000 inwoners van de stad Cherson en omliggende dorpen zonder elektriciteit. Er staan 129 transformatorstations onder water. 

Bronnen: NOS, Ukrajinska Pravda