IAEA: koeling kerncentrale Zaporizja in gevaar

Het verwoesten van de Kachovka-dam heeft gevolgen voor het koelsysteem van de kerncentrale Zaporizja, maar voorlopig biedt een alternatief koelsysteem redding, zegt de internationale atoomwaakhond IAEA. Op dit moment wordt er nog koelwater uit het stuwmeer achter de dam gehaald, maar daar zakt het waterpeil snel. Het is genoeg voor een aantal dagen, zegt de IAEA. Daarna moet worden overgeschakeld naar een alternatief koelwaterreservoir. Daar zit op dit moment naar schatting genoeg in voor enkele maanden koeling, zegt directeur-generaal Rafael Grossi van IAEA.

Voorlopig is er dus genoeg koelwater voorhanden, maar Grossi benadrukt het belang ervan voor de veiligheid van de centrale. 'Als er langere tijd geen koelwater meer in de koelsystemen zit, dan leidt dat tot het uitvallen van de nood-dieselaggregaten en het smelten van splijtstofstaven', zegt hij.

Het opblazen van de dam heeft vooral effect op het 'normale' koelsysteem van de kerncentrale. Door de breuk in de dam daalt het water in het stuwmeer bij de centrale met zo'n 5 centimeter per uur. Vanochtend vroeg stond het waterpeil daar op 16,4 meter. Als het daalt onder 12,7 meter kan het niet meer naar de centrale worden gepompt.

De dam ligt hemelsbreed op zo'n 120 kilometer van de kerncentrale en stuwt het water in de rivier de Dnipro op. Dat is het hoofdkoelsysteem. De back-up is een hogergelegen vijver met koelwater naast de centrale. Dat reservoir is volgens het Oekraïense energieagentschap Energatom zo'n 16,6 meter diep.

De hoeveelheid water in de koelvijver zou dus genoeg moeten zijn voor enkele maanden, vooral omdat de kerncentrale op dit moment relatief weinig warmte genereert. Vier van de zes reactoren werden meer dan een jaar geleden stilgelegd, waardoor ze veel minder koeling nodig hebben dan werkende reactoren. 

Twee andere reactoren stonden tot voor kort in een zogenoemde hot shutdown, zodat ze wel nog stoom en warmte konden leveren voor gebruik in de kerncentrale zelf en in woningen in het nabijgelegen Energodar. Ook de laatste twee reactoren zijn inmiddels stilgelegd.

Bron: NOS

'Opblazen dam is werk van 205e geweerbrigade'

De waterkrachtcentrale in de Kachovka-dam is opgeblazen door de 205e gemotoriseerde geweerbrigade van het Russische leger. Dat heeft Oleksi Danilov van de Nationale Veiligheidsraad gezegd in een interview met de nieuwssite Liga. Soldaten van deze brigade bewaakten de waterkrachtcentrale die ze in februari vorig jaar wisten te veroveren. 

De in 1956 gebouwde waterkrachtcentrale is onherstelbaar vernield. Dat betekent een grote klap voor de Oekraïense energievoorziening. Alleen dat al is voldoende om tot de conclusie te komen dat de schuld niet bij Oekraïne ligt. Nadat afgelopen jaar alle belangrijke bruggen bij de stad Cherson zijn vernield was de Kachovka-dam nog de enige manier om de Dnipro over te steken en richting de Krim te gaan. De dam vernielen is ook op deze manier in het voordeel van Rusland. 

De watervloed bedreigt de huizen van 16.000 inwoners op de zuidelijke oever van de Dnipro. Aan het begin van de middag waren al 1.300 mensen geëvacueerd. Het waterpeil in het reservoir voor de Kachovka-dam is inmiddels 15 meter gezakt.

Bron: The Kyiv Independent

Natuurramp dreigt door dieselolie in Dnipro

Er is al zo'n 150 ton dieselolie in de rivier Dnipro gestroomd na het opblazen van de Kachovka-dam door de Russen. Een derde van de totale hoeveelheid dieselolie in de machinekamer van de waterkrachtcentrale. Dat meldt minister Ihor Klimenko van Binnenlandse Zaken. De dieselolie gaat met grote snelheid richting het estuarium met kwetsbare natuur. De ministeries van Binnenlandse Zaken en van Milieu proberen een natuurramp te voorkomen. 

Voor zover nu bekend was het juist de machinekamer van de waterkrachtcentrale waar de explosie plaats had die de Kachovka-dam vernielde. Rusland probeert zich er vanaf te maken met de beschuldiging dat het een Oekraïense raket is geweest.

Bron: Interfax

Woede om 'Rusland zegt' in Westerse media

De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba reageert woedend op de berichtgeving in sommige Westerse media die de schuld voor het opblazen van de Kachovka-dam bij Oekraïne leggen of in het midden laten of het Rusland of Oekraïne is geweest. Dat geldt in Nederland ook voor onder meer de NOS en RTL Nieuws.

Koeleba wijst er op dat het opblazen van de dam Oekraïne niet alleen opzadelt met een enorme humanitaire ramp, maar ook natuur en milieu hebben er zwaar onder te lijden. 'Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen feiten en propaganda. Door de gevolgen voor Oekraïne te negeren, spelen deze nieuwsmedia Rusland in de kaart', aldus Koeleba.

De Russen dreigden op 20 oktober al met het opblazen van de stuwdam, om te voorkomen dat het Oekraïense leger de Dnipro over zou steken en richting de door Rusland geannexeerde Krim zou gaan. Het was toen ook al duidelijk dat ze de Kachovka-dam van explosieven hadden voorzien.

De Verenigde Naties heeft het vandaag ook helemaal verbruid bij de Oekraïners door vanochtend juichend te melden dat het de 'dag van de Russische taal' is. Over de rampzalige gevolgen voor mens en natuur van het vernielen van de Kachovka-dam wordt met geen woord gerept door de VN.

Bronnen: Euroopean Pravda, Ukrajinska Pravda

Opblazen Kachovka-dam 'verschrikkelijke misdaad'

De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba noemt het opblazen van de Kachovka-dam 'een verschrikkelijke oorlogsmisdaad' en mogelijk zelfs de grootste door menselijk handelen ontstane ramp in Europa in de afgelopen decennia. Met het opblazen van de dam zijn duizenden mensenlevens in gevaar. 'We moeten Rusland uit Oekraïne verdrijven', constateert hij.

Vanmorgen vroeg meldde gouverneur Oleksandr Prokoedin dat de waterkrachtcentrale in de Dnipro was opgeblazen. Dat gebeurde om 1.30 uur Nederlandse tijd. Er werd meteen begonnen met het evacueren van de bevolking. Daarvoor worden bussen, maar ook treinen ingezet. 

De overstroming betekent dat negen dorpen en een deel van de stad Cherson onder water komt te staan. Het duurt naar verwacht vier dagen voordat het hele gebied is overstroomd. Niet alleen voor de inwoners van het getroffen gebied is dit rampzalig, maar het treft ook de dieren in het gebied die geen kant op kunnen. 

Inmiddels is duidelijk dat de waterkrachtcentrale niet meer te repareren valt. De machinekamer werd van binnenuit opgeblazen. Een jaar geleden was al duidelijk dat de Russen explosieven hadden aangebracht, toen ze dreigden de Kachovka-dam op te blazen als het Oekraïense leger de dam zou gebruiken om de Dnjepr over te steken. 

Het is nog onduidelijk wat het opblazen van de Kachovka-dam betekent voor de kerncentrale van Zaporizja, met zes reactoren de grootste van Europa. Voor de koeling van de splijtstoffen wordt gebruik gemaakt van het water van de Dnjepr. De kerncentrale wordt al meer dan een jaar bezet door de Russen.

Bron: Ukrajinska Pravda, infographics: NOS

'Berichten over offensief zijn afleidinsmanoevre'

Berichten dat Rusland een groot Oekraïens offensief zou hebben afgeslagen in de regio Donetsk zijn volgens een Oekraïense onderminister Hanna Maljar van Defensie 'een afleidingsmanoeuvre'. Het Russische ministerie van Defensie meldde vanochtend dat Russische troepen onder meer 16 Oekraïense tanks en 21 pantservoertuigen vernietigd hadden, en dat er 250 Oekraïense militairen waren gedood, maar dat bericht werd niet bevestigd van Oekraïense zijde.

Maljar schrijft nu op Telegram dat Oekraïense troepen langs sommige delen van de frontlinie aanvallen uitvoeren, maar dat er geen sprake is van een groter, gecoördineerd offensief. 'Waarom verspreiden de Russen informatie over een tegenoffensief? Omdat ze de aandacht moeten afleiden van de verliezen in de omgeving van Bachmoet.'

In een audiobericht van vanochtend zegt Jevgeni Prigozjin, de leider van de Russische Wagnergroep, dat Oekraïense troepen een deel van de Oost-Oekraïense plaats Berchivka ten noorden van Bachmoet hebben ingenomen. De omgeving van Bachmoet is volgens de Oekraïense onderminister nog steeds het 'epicentrum' van de strijd.

Bron: NOS

Helft van schuilkelders Kyiv dicht of onbruikbaar

De helft van de schuilkelders in de hoofdstad Kyiv blijkt niet toegankelijk of niet geschikt als veilig heenkomen tijdens Russische aanvallen met raketten en drones. Al na een dag komt een speciale onderzoekscommissie tot deze conclusie, aldus minister Oleksandr Kamisjin van Strategische Bedrijven. Van de 1.078 onderzochte schuilkelders zijn 597 in orde bevonden, bij 122 schuilkelders bleken de toegangsdeuren op slot en 359 zouden zelfs onbruikbaar zijn.

Kamisjin spreekt op Telegram zijn verbijstering erover uit dat slechts de helft van de schuilkelders bruikbaar blijkt te zijn. 'Gisteren hebben we samen met de burgemeester in de wijk Obolon lukraak schuilkelders bezocht, waarbij we moesten constateren dat de meeste afgesloten waren. En toen we ze open lieten maken, bleken ze niet geschikt om in te schuilen.'

Over de hele stad is de situatie iets beter, met de helft van de schuilkelder zowel open als bruikbaar, maar dat komt volgens de minister vooral omdat tot dusver vooral de schuilkelders in (kleuter)scholen en klinieken zijn bezocht. Kamisjin moedigt inwoners aan om misstanden bij de schuilkelders vooral te melden. Burgemeester Vitali Klitsjko zei vandaag dat de inwoners van de hoofdstad in één dag al meer dan duizend klachten hebben ingediend.

Dat er veel mis is met de schuilkelders kwam donderdag aan het licht nadat een 33-jarige vrouw door een brokstuk van een Russische kruisraket werd gedood. Haar echtgenoot lichtte de media in dat de vrouw en haar dochtertje voor een dichte deur van een schuilkelder kwamen te staan. Het kind bleef ongedeerd, de vader was op dat moment op zoek naar een deur die wel open was.

Een woordvoerder van de gemeente zei in een eerste reactie dat veel schuilkelders zijn afgesloten om te voorkomen dat daklozen er hun intrek nemen.  Hij erkende dat dit een fout besluit is geweest. De politie arresteerde nog dezelfde dag vier mensen, waaronder de nachtwaker, die van onachtzaamheid worden beschuldigd.

Bron: Ukrajinska Pravda