Desastreus voor mens, dier én landbouw

Honderdduizenden mensen hebben geen toegang tot drinkwater na het doorbreken van de Kachovka-dam, zegt president Volodimir Zelenski. Tienduizenden zitten vast in het overstromingsgebied, zegt hij op Twitter. Volgens de president zijn alle beschikbare hulpdiensten in de getroffen regio aan het werk. 'Maar we kunnen alleen mensen helpen in het door Oekraïne gecontroleerde gebied.' Hij stelt dat de Russen de mensen in het door Rusland bezette gebied aan hun lot overlaten. Het Russische staatspersbureau Tass zegt dat bijna 1.300 mensen uit het door Rusland bezette gebied geëvacueerd.

Gouverneur Prodoekin van de provincie Cherson zegt dat vanmorgen al 1.852 huizen onder water stonden in het gebied dat onder Oekraïense controle staat. Ook zou 10.000 hectare landbouwgrond zijn ondergelopen. Aan de overkant van de rivier Dnipro staat nog veel meer landbouwgrond onder water het door Rusland bezette deel van de provincie.

Maar niet alleen staat veel landbouwgrond onder water, elders is juist weer sprake van watertekort. Dat geldt voor 94 procent van de landbouwgrond in de provincie Cherson, 74 procent in de provincie Zaporizja en 30 procent in Dnipropetrovsk. Het zou in totaal gaan om meer dan een half miljoen hectare die middenin het groeiseizoen zonder voldoende water komt te zitten. 

Het ministerie van Volksgezondheid waarschuwt dat het water van de Dnipro vervuild dreigt te raken als begraafplaatsen, vuilstortplaatsen en de riolering overstromen. Dat kan tot ernstige ziekten leiden. 
Deskundigen verwachten ook een massale vissterfte als gevolg van die vervuiling in de overstroomde gebieden en doordat aan de andere kant van de Kachovka-dam het water in de komende dagen flink zal dalen, met name in de provincie Zaporizja.

De steur, een toch al bedreigde vissoort, lijkt door de damdoorbraak nog verder in problemen te komen. Een kweekstation waar jaarlijks zo'n 1,5 miljoen steuren werden gekweekt is vernield door het wassende water. 

Door het wegvallen van de waterkrachtcentrale zitten  20.000 inwoners van de stad Cherson en omliggende dorpen zonder elektriciteit. Er staan 129 transformatorstations onder water. 

Bronnen: NOS, Ukrajinska Pravda

ISW nog onzeker over oorzaak dambreuk

Het Institute for the Study of War (ISW) durft het op basis van de nu beschikbare informatie nog niet aan om Rusland verantwoordelijk te houden voor het vernielen van de waterkrachtcentrale in de Kachovka-dam. De omroep NBC meldt vandaag dat de Amerikaanse inlichtingendiensten over informatie beschikken dat Rusland de dam opzettelijk heeft vernield, maar ook dat nog nader onderzoek wordt gedaan naar de betrouwbaarheid van die informatie.

'Verklaringen van zowel Amerikaanse als Europese regeringsmedewerkers stemmen over het algemeen in met de conclusie die het ISW in oktober trok dat de Russen een groter en duidelijker belang hebben bij het laten overstromen van de monding van de Dnipro, ondanks dat dit schade toebrengt aan de eigen defensieve posities, aldus het ISW.

De analisten van het ISW kwamen op 21 oktober met de conclusie dat Oekraïne geen belang zou hebben in het opblazen van de Kachovka-dam en dat tachtig dorpen onder water zouden komen te staan. Rusland zou de Dnipro breder kunnen maken door de stuwdam te vernielen, waardoor het Oekraïense leger minder gemakkelijk de oversteek kunnen maken.

'Russische bronnen zijn erg bezorgd dat Oekraïne de rivier wil oversteken voor een tegenoffensief op het zuidelijke deel an de Dnipro.' Het kan volgens het ISW ook nog altijd zo zijn dat eerder aangerichte schade aan de Kachovka-dam voor een doorbraak heeft gezorgd, maar er zijn ook berichten over explosies die dit scenario weer tegenspreken.

De Britse militaire inlichtingendiensten verwachten dat de komende dagen een nog groter gebied gaat overstromen als de waterkrachtcentrale verder instort. Het waterpeil in het reservoir voor de stuwdam was op recordhoogte, waardoor het al nodig was om meer water dan normaal door te laten. Dat leidde al tot overstromingen. De Britten bevestigen de conclusie van de internationale atoomwaakhond IAEA dat de veiligheid in de 120 kilometer stroomopwaarts gelegen kerncentrale van Zaporizja voorlopig niet in gevaar komt.

Bron: Ukrajinska Pravda

IAEA: koeling kerncentrale Zaporizja in gevaar

Het verwoesten van de Kachovka-dam heeft gevolgen voor het koelsysteem van de kerncentrale Zaporizja, maar voorlopig biedt een alternatief koelsysteem redding, zegt de internationale atoomwaakhond IAEA. Op dit moment wordt er nog koelwater uit het stuwmeer achter de dam gehaald, maar daar zakt het waterpeil snel. Het is genoeg voor een aantal dagen, zegt de IAEA. Daarna moet worden overgeschakeld naar een alternatief koelwaterreservoir. Daar zit op dit moment naar schatting genoeg in voor enkele maanden koeling, zegt directeur-generaal Rafael Grossi van IAEA.

Voorlopig is er dus genoeg koelwater voorhanden, maar Grossi benadrukt het belang ervan voor de veiligheid van de centrale. 'Als er langere tijd geen koelwater meer in de koelsystemen zit, dan leidt dat tot het uitvallen van de nood-dieselaggregaten en het smelten van splijtstofstaven', zegt hij.

Het opblazen van de dam heeft vooral effect op het 'normale' koelsysteem van de kerncentrale. Door de breuk in de dam daalt het water in het stuwmeer bij de centrale met zo'n 5 centimeter per uur. Vanochtend vroeg stond het waterpeil daar op 16,4 meter. Als het daalt onder 12,7 meter kan het niet meer naar de centrale worden gepompt.

De dam ligt hemelsbreed op zo'n 120 kilometer van de kerncentrale en stuwt het water in de rivier de Dnipro op. Dat is het hoofdkoelsysteem. De back-up is een hogergelegen vijver met koelwater naast de centrale. Dat reservoir is volgens het Oekraïense energieagentschap Energatom zo'n 16,6 meter diep.

De hoeveelheid water in de koelvijver zou dus genoeg moeten zijn voor enkele maanden, vooral omdat de kerncentrale op dit moment relatief weinig warmte genereert. Vier van de zes reactoren werden meer dan een jaar geleden stilgelegd, waardoor ze veel minder koeling nodig hebben dan werkende reactoren. 

Twee andere reactoren stonden tot voor kort in een zogenoemde hot shutdown, zodat ze wel nog stoom en warmte konden leveren voor gebruik in de kerncentrale zelf en in woningen in het nabijgelegen Energodar. Ook de laatste twee reactoren zijn inmiddels stilgelegd.

Bron: NOS

'Opblazen dam is werk van 205e geweerbrigade'

De waterkrachtcentrale in de Kachovka-dam is opgeblazen door de 205e gemotoriseerde geweerbrigade van het Russische leger. Dat heeft Oleksi Danilov van de Nationale Veiligheidsraad gezegd in een interview met de nieuwssite Liga. Soldaten van deze brigade bewaakten de waterkrachtcentrale die ze in februari vorig jaar wisten te veroveren. 

De in 1956 gebouwde waterkrachtcentrale is onherstelbaar vernield. Dat betekent een grote klap voor de Oekraïense energievoorziening. Alleen dat al is voldoende om tot de conclusie te komen dat de schuld niet bij Oekraïne ligt. Nadat afgelopen jaar alle belangrijke bruggen bij de stad Cherson zijn vernield was de Kachovka-dam nog de enige manier om de Dnipro over te steken en richting de Krim te gaan. De dam vernielen is ook op deze manier in het voordeel van Rusland. 

De watervloed bedreigt de huizen van 16.000 inwoners op de zuidelijke oever van de Dnipro. Aan het begin van de middag waren al 1.300 mensen geëvacueerd. Het waterpeil in het reservoir voor de Kachovka-dam is inmiddels 15 meter gezakt.

Bron: The Kyiv Independent

Natuurramp dreigt door dieselolie in Dnipro

Er is al zo'n 150 ton dieselolie in de rivier Dnipro gestroomd na het opblazen van de Kachovka-dam door de Russen. Een derde van de totale hoeveelheid dieselolie in de machinekamer van de waterkrachtcentrale. Dat meldt minister Ihor Klimenko van Binnenlandse Zaken. De dieselolie gaat met grote snelheid richting het estuarium met kwetsbare natuur. De ministeries van Binnenlandse Zaken en van Milieu proberen een natuurramp te voorkomen. 

Voor zover nu bekend was het juist de machinekamer van de waterkrachtcentrale waar de explosie plaats had die de Kachovka-dam vernielde. Rusland probeert zich er vanaf te maken met de beschuldiging dat het een Oekraïense raket is geweest.

Bron: Interfax

Woede om 'Rusland zegt' in Westerse media

De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba reageert woedend op de berichtgeving in sommige Westerse media die de schuld voor het opblazen van de Kachovka-dam bij Oekraïne leggen of in het midden laten of het Rusland of Oekraïne is geweest. Dat geldt in Nederland ook voor onder meer de NOS en RTL Nieuws.

Koeleba wijst er op dat het opblazen van de dam Oekraïne niet alleen opzadelt met een enorme humanitaire ramp, maar ook natuur en milieu hebben er zwaar onder te lijden. 'Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen feiten en propaganda. Door de gevolgen voor Oekraïne te negeren, spelen deze nieuwsmedia Rusland in de kaart', aldus Koeleba.

De Russen dreigden op 20 oktober al met het opblazen van de stuwdam, om te voorkomen dat het Oekraïense leger de Dnipro over zou steken en richting de door Rusland geannexeerde Krim zou gaan. Het was toen ook al duidelijk dat ze de Kachovka-dam van explosieven hadden voorzien.

De Verenigde Naties heeft het vandaag ook helemaal verbruid bij de Oekraïners door vanochtend juichend te melden dat het de 'dag van de Russische taal' is. Over de rampzalige gevolgen voor mens en natuur van het vernielen van de Kachovka-dam wordt met geen woord gerept door de VN.

Bronnen: Euroopean Pravda, Ukrajinska Pravda

Opblazen Kachovka-dam 'verschrikkelijke misdaad'

De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba noemt het opblazen van de Kachovka-dam 'een verschrikkelijke oorlogsmisdaad' en mogelijk zelfs de grootste door menselijk handelen ontstane ramp in Europa in de afgelopen decennia. Met het opblazen van de dam zijn duizenden mensenlevens in gevaar. 'We moeten Rusland uit Oekraïne verdrijven', constateert hij.

Vanmorgen vroeg meldde gouverneur Oleksandr Prokoedin dat de waterkrachtcentrale in de Dnipro was opgeblazen. Dat gebeurde om 1.30 uur Nederlandse tijd. Er werd meteen begonnen met het evacueren van de bevolking. Daarvoor worden bussen, maar ook treinen ingezet. 

De overstroming betekent dat negen dorpen en een deel van de stad Cherson onder water komt te staan. Het duurt naar verwacht vier dagen voordat het hele gebied is overstroomd. Niet alleen voor de inwoners van het getroffen gebied is dit rampzalig, maar het treft ook de dieren in het gebied die geen kant op kunnen. 

Inmiddels is duidelijk dat de waterkrachtcentrale niet meer te repareren valt. De machinekamer werd van binnenuit opgeblazen. Een jaar geleden was al duidelijk dat de Russen explosieven hadden aangebracht, toen ze dreigden de Kachovka-dam op te blazen als het Oekraïense leger de dam zou gebruiken om de Dnjepr over te steken. 

Het is nog onduidelijk wat het opblazen van de Kachovka-dam betekent voor de kerncentrale van Zaporizja, met zes reactoren de grootste van Europa. Voor de koeling van de splijtstoffen wordt gebruik gemaakt van het water van de Dnjepr. De kerncentrale wordt al meer dan een jaar bezet door de Russen.

Bron: Ukrajinska Pravda, infographics: NOS