Rusland ronselt familieleden krijgsgevangenen

Tienduizenden Oekraïense families zijn wanhopig op zoek naar vermiste soldaten. Ze worden daarbij gemanipuleerd door organisaties die banden hebben met de Russische veiligheidsdienst FSB. Dat blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur.  Sinds de Russische invasie zijn ongeveer 80.000 Oekraïners verdwenen, voornamelijk militairen die zijn gesneuveld of krijgsgevangen genomen. 

Omdat Rusland in strijd met het internationaal humanitair recht geen informatie verstrekt over gevangenen en het Internationale Rode Kruis ze ook niet mag bezoeken, zijn familieleden aangewezen op eigen onderzoek via sociale media. Een van de organisaties die zich op deze Oekraïense families richt, is 'Schild van Moeders'. 

De organisatie claimt via Telegram al 20.000 families te hebben geholpen en publiceert video's van soldaten en moeders die zeggen dankzij de organisatie weer contact te hebben. Onderzoek van Nieuwsuur toont echter aan dat de organisatie niet voorkomt in officiële Russische registers. De website is geregistreerd door een zakenman in Sint-Petersburg en de profielfoto van de beheerder is vermoedelijk door AI gegenereerd.

Een medewerker van de organisatie, die zich Dmitri noemt, erkende telefonisch dat zij nauw samenwerken met de Russische veiligheidsdiensten. Families wordt gevraagd officiële militaire documenten op te sturen, die informatie bevatten over de specialiteit, diensttijd en aanstelling van soldaten. Dat zeggen vrouwen die contact hebben gehad met 'Schild van Moeders'.

Volgens de Oekraïense inlichtingendienst HUR zijn dergelijke organisaties dekmantels voor de FSB. "De informatie waarover deze organisaties beschikken, kan alleen worden verkregen via de FSB of het leger. Ze krijgen toegang tot detentiecentra, maar dit dient als dekmantel om informatie te verzamelen", aldus woordvoerder Petro Jatsenko.

Meerdere vrouwen getuigen anoniem over de druk waaraan zij worden blootgesteld. Een moeder wier zoon in 2022 verdween, werd benaderd met de belofte dat hij nog leefde. In ruil voor medewerking zou hij worden geholpen. Ze weigerde en deed aangifte bij de Oekraïense autoriteiten. 'Zelfs als mijn beslissing mijn kind schaadt, is het alleen het leven van mijn kind en niet dat van honderden anderen', zegt ze.

Uit appgesprekken die door Nieuwsuur zijn ingezien, blijkt dat families niet alleen wordt gevraagd om documenten, maar ook worden gerekruteerd voor spionageactiviteiten. In één gesprek krijgt een familielid de vraag om 'af en toe informatie te delen' en 'ergens een kijkje te nemen'. Daarvoor zou betaling volgen.

Bron: Nieuwsuur, foto protest in Kyiv: Euronews