Zelensky wil plan voor verkiezingen bekend maken

President Volodymyr Zelensky is van plan om op dinsdag 24 februari voorbereidingen op presidentsverkiezingen en een referendum aan te kondigen. Een mogelijke datum daarvoor zou in mei kunnen zijn. Dat schrijft de Financial Times op basis van Oekraïense en Europese functionarissen die bij de planning betrokken zijn.

Reuters meldde vorige week al dat Amerikaanse en Oekraïense onderhandelaars de mogelijkheid hadden besproken een vredesakkoord in een referendum aan Oekraïense kiezers voor te leggen. Zo'n referendum zou dan kunnen samenvallen met nationale verkiezingen, bijvoorbeeld ergens in mei.

Oekraïne zou onder Amerikaanse druk al zijn begonnen met de planning van presidentsverkiezingen in combinatie met een referendum over een toekomstig vredesakkoord met Rusland, aldus de Financial Times. Vladimir Poetin heeft herhaaldelijk betoogd dat Zelensky geen legitieme president meer is omdat zijn termijn al in mei 2024 was afgelopen. Ook Donald Trump ging daar meerdere keren in mee. Beiden willen Zelensky wel graag kwijt als president.

De Oekraïense grondwet verbiedt verkiezingen in oorlogstijd en zal daarvoor gewijzigd moeten worden. Een andere optie is het opheffen van de staat van beleg, wat ook weer de nodige gevolgen met zich meebrengt. Dan is er ook nog de bezorgdheid om een eerlijk verloop van de verkiezingen en het referendum, want Rusland zal ongetwijfeld alles in het werk stellen om de uitslagen te beïnvloeden. 

Bovendien is er de vraag wie allemaal mag gaan stemmen. Ook de naar het buitenland gevluchte Oekraïners? Naar Rusland gevluchte Oekraïners? En hoe kunnen de soldaten aan het front veilig hun stem uitbrengen? Zelensky zal op al deze vragen over twee weken antwoord moeten geven.

Recente peilingen geven aan dat de meeste Oekraïners niet voelen voor verkiezingen in oorlogstijd en in een referendum over het al dan niet terugtrekken van het leger uit de hele Donbas zou iets meer dan de helft daar tegen zijn.

Bronnen: BNR Nieuwsradio en Oekrajinska Pravda, foto: website president

Heraskevitsj zet door met zijn 'herinneringshelm'

De Oekraïense skeletonner Vladyslav Heraskevitsj blijft bij zijn besluit om de helm met daarop afbeeldingen van door Rusland gedode sporters te dragen, ondanks het verbod van het IOC. De 27-jarige sporter droeg de helm ook vanmiddag tijdens de tweede trainingssessie. Een aanbod van het IOC om zijn 'herinneringshelm' in te ruilen voor een zwarte rouwband wees Herasjkevitsj van de hand.

Herasjkevitsj meldde vanmorgen op X zelf dat hij de helm niet zou mogen dragen. Dat zorgde voor de nodige opwinding in Oekraïne, ook president Volodymyr Zelensky bemoeide zich ermee. Een woordvoerder van het IOC zei begrip te hebben voor de Oekraïense sporter, maar dat neutraliteit voorop staat. Rusland en Wit-Rusland mogen overigens niet meedoen aan de Olympische Winterspelen. 

Heraskevitsj meent dat hij die neutraliteit niet schendt. 'Door de ophef rond de helm heb ik mij moeten richten op het gevecht met de IOC, niet op de wedstrijden', zei hij vanmiddag tegen de publieke omroep Suspilne. Hij kreeg niet de nodige rust 'en dat is alleen maar te danken aan de houding van het IOC'.

Bronnen: Champion, Interfax, foto: Suspilne

Politico: EU wil Oekraïne in 2027 al toelaten

De Europese Unie bespreekt een scenario waarin Oekraïne versneld wordt toegelaten, al in 2027. Dat meldt de nieuwssite Politico. Het wordt volgens Politco informeel 'omgekeerde uitbreiding' genoemd, waarbij een land al wordt toegelaten aan het begin van het toetredingsproces en niet, zoals gebruikelijk, als het aan alle voorwaarden heeft voldaan. 

De nieuwssite baseert zich op informatie van maar liefst vijf diplomaten van verschillende landen, drie EU-functionarissen en twee Oekraïense regeringsmedewerkers. Volgens deze bronnen moet Oekraïne in de komende maanden flink aan de slag met het doorvoeren van hervormingen. 

Het betekent ook niet dat Oekraïne meteen volwaardig lid wordt, maar naarmate het hervormingsproces, de aanpassing aan de EU-normen en regels, vordert krijgt het meer rechten en verplichtingen. President Volodymyr Zelensky heeft overigens eerder wel gezegd dat hij daar geen voorstander van is. 

Ook onder de lidstaten van de EU zijn er tegenstanders die vinden dat er geen twee categorieën behoren te zijn. Waaronder Duitsland, dat bezorgd is dat landen die meteen worden toegelaten achteraf niet aan de voorwaarden voor een volwaardig EU-lidmaatschap kunnen voldoen. En dan is er natuurlijk ook nog Hongarije dat categorisch tegen is. Gehoopt wordt dat daar na de Hongaarse parlementsverkiezingen in april verandering in komt. Is dat niet het geval, dan wordt nu al gewerkt aan een plan om een Hongaars veto te omzeilen.

Bron: Oekrajinska Pravda

Productie kerncentrales gehalveerd na aanvallen

Na de grootschalige Russische aanval van afgelopen zaterdag is de productiecapaciteit van de Oekraïense kerncentrales met de helft gedaald. Dat heeft algemeen directeur Vitaliy Zajtsjenko van netbeheerder Ukrenergo gezegd tegen nieuwssite The Kyiv Independent. Rusland viel vooral de transformatorstations aan die de kerncentrales verbinden met het netwerk. 

De centrales moesten hun productiecapaciteit verlagen en een van de drie Oekraïense kerncentrales moest helemaal worden stilgelegd. Inmiddels is een van de transformatorstations gerepareerd, maar volgens Zajtsjenko blijft de situatie kritiek. Kernenergie vormt de basis van de energievoorziening, aangezien Rusland voortdurend de op aardgas of kolen gestookte elektriciteitscentrales aanvalt. 

Directe aanvallen op de kerncentrales zijn er nog niet geweest, maar Rusland probeert ze wel van het netwerk te krijgen door de transformatorstations te vernielen. Dat brengt ook het risico van een kernramp met zich mee, want de centrales hebben stroom van buitenaf nodig voor het koelen van de reactoren. Valt die stroom weg, dan moeten dieselgeneratoren voor die koeling zorgen. Gebeurt ook dat niet, dan kan een kernramp zich binnen enkele uren voltrekken.

Bron: The Kyiv Independent, infographic: NOS

Nederland verhoogt energiehulp tot 100 miljoen

Denys Shmyhal, eerste vicepremier en minister van Energie van Oekraïne, heeft gezegd dat Nederland zijn steun aan de energiesector van Oekraïne heeft verhoogd tot een totaalbedrag van 100 miljoen euro. 'Nederland heeft zijn totale bijdrage aan het Oekraïense Energie Steunfonds verhoogd tot 100 miljoen euro. Er zal 35 miljoen euro extra worden toegewezen.' 

Shmyhal merkte op dat een deel van de bijdrage zal worden gebruikt om zonne-energiesystemen te installeren op de daken van gebouwen in het kader van het Ray of Hope-initiatief. Het doel van het project is om de elektriciteitsvoorziening voor kritieke infrastructuurvoorzieningen te waarborgen na Russische aanvallen.

Bron: BNR Nieuwsradio

IOC verbiedt helm met foto's omgekomen sporters

Het internationaal olympisch comité (IOC) heeft de helm van de Oekraïense skeletonner Vladyslav Heraskevytsj verboden. Op de helm zijn sporters te zien die zijn omgekomen in de oorlog in Oekraïne. De 27-jarige Heraskevytsj droeg de helm maandag tijdens een trainingssessie in Cortina. De atleet zegt dat hij daarna van een IOC-official te horen kreeg dat de helm niet is toegestaan op basis van een regel die politieke, religieuze of raciale propaganda verbiedt.

'Het IOC heeft mijn helm verboden tijdens trainingen en wedstrijden', schrijft Heraskevytsj op Instagram. 'Ik ben diep geraakt. Ik heb het gevoel dat het IOC deze omgekomen sporters verraadt. Sporters die ooit deel uitmaakten van de olympische familie, maar nooit meer op de Spelen zullen staan.'
Heraskevytsj, die vrijdag bij de openingsceremonie de Oekraïense vlag droeg, wil met de helm de overleden sporters eren. Onder anderen gewichthefster Alina Peregoedova, bokser Pavlo Ishtsjenko en ijshockeyer Oleksiy Loginov zijn op de helm afgebeeld.

'In het recente verleden waren zulke eerbetonen wel toegestaan, maar dit keer gaan ze alleen voor Oekraïne speciale regels hanteren', stelt Heraskevytsj. Het IOC, dat Rusland en Wit-Rusland sinds de invasie van februari 2022 uitsluit van deelname, heeft het verbod van de helm nog niet bevestigd. Het Oekraïense olympisch comité heeft het verzoek ingediend dat Heraskevytsj alsnog met de helm mag racen.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky kan het verbod niet geloven. 'Ik bedank onze vlaggendrager voor het herinneren van de wereld aan de prijs van onze strijd', schrijft Zelensky op X. 'Deze waarheid kan niet ongemakkelijk, ongepast of als politieke daad worden genoemd tijdens een sportevenement. Dit is een herinnering hoe Rusland vandaag de dag is. De olympische gedachte zou vrede moeten zijn en het leven voorop moeten stellen. Oekraïne blijft trouw aan de olympische gedachte, Rusland niet.'

Rusland heeft al meer dan 650 Oekraïense sporters gedood en tenminste 15 plekken vernield waar olympische sporters trainden.

Bronnen: NU.nl en United24, afbeelding: United24

Lavrov: VS komt afspraken 'Anchorage' niet na

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov beschuldigde de regering-Trump ervan te weigeren vermeende Russisch-Amerikaanse overeenkomsten over Oekraïne uit te voeren en een beleid van 'economische dominantie' te voeren, in opmerkingen aan het in Rusland geregistreerde TV BRICS die vandaag werden gepubliceerd.

De opmerkingen markeren een scherpere wending in de retoriek van Moskou ten opzichte van Washington. Lavrov beweert dat de VS is teruggekomen op wat hij omschreef als de 'Anchorage-afspraken' die in 2025 zouden zijn gemaakt en waarin werd voorzien dat Oekraïne de hele Donbas-regio zonder slag of stoot aan Rusland zou overdragen.

'Ze zeggen ons dat de Oekraïense kwestie moet worden opgelost. In Anchorage hebben we het voorstel van de VS aanvaard', aldus Lavrov. 'Ze hebben een aanbod gedaan, wij hebben ingestemd en het probleem had opgelost moeten zijn. Het lijkt erop dat zij het hebben voorgesteld en wij waren bereid – en nu zijn zij dat niet meer.' Het Witte Huis heeft het bestaan van dergelijke overeenkomsten niet bevestigd en weigerde eerder in commentaar aan The Kyiv Independent deze te erkennen.

Bron: BNR Nieuwsradio